Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 49

दक्षः स्वभवनं गत्वा निर्वृतिं परमां गतः । चन्द्रोऽपि पूर्ववद्देवि रोहिण्यां निरतोऽभवत्

dakṣaḥ svabhavanaṃ gatvā nirvṛtiṃ paramāṃ gataḥ | candro'pi pūrvavaddevi rohiṇyāṃ nirato'bhavat

ദക്ഷൻ തന്റെ ഭവനത്തിലേക്കു മടങ്ങി പരമ തൃപ്തി പ്രാപിച്ചു; എന്നാൽ ഹേ ദേവി, ചന്ദ്രൻ മുൻപുപോലെ തന്നെ രോഹിണിയിലേയ്ക്ക് ആസക്തനായി നിന്നു।

दक्षःDakṣa
दक्षः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
स्वभवनम्his own house
स्वभवनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्व + भवन (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (‘स्वस्य भवनम्’), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया
निर्वृतिम्contentment, peace
निर्वृतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिर्वृति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
परमाम्supreme, great
परमाम्:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (qualifying निर्वृतिम्)
गतःattained
गतः:
Kriyā (Main predicate)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘went/attained’
चन्द्रःthe Moon
चन्द्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिalso
अपि:
Discourse particle
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also)
पूर्ववत्as before
पूर्ववत्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपूर्ववत् (अव्यय)
Formअव्यय; तुलनार्थक (as before)
देविO Goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
रोहिण्याम्in Rohiṇī
रोहिण्याम्:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootरोहिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
निरतःdevoted, attached
निरतः:
Karta (Subject complement)
TypeAdjective
Rootनि + रम् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘engaged/attached’
अभवत्became, was
अभवत्:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

Narrator (contextual Purāṇic narration addressed to Devī)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Devī (addressed as Devi)

Scene: Dakṣa returns satisfied to his abode, while Soma, unchanged in inclination, turns again toward Rohiṇī—an intimate, moonlit focus that foreshadows imbalance.

D
Dakṣa
C
Candra (Soma)
R
Rohiṇī
D
Devī

FAQs

Even after outward reconciliation, inner attachment can persist; dharma requires restraint and balance rather than favoritism.

The broader passage belongs to the Prabhāsa-kṣetra Māhātmya, framing cosmic events within the sanctity of Prabhāsa.

None in this verse; it is narrative setup for the ensuing moral and consequence.