Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

कृतस्मरान्महादेवि यावन्मंकीश्वरः स्थितः । महास्मशानं तद्देवि अपुनर्भवदायकम्

kṛtasmarānmahādevi yāvanmaṃkīśvaraḥ sthitaḥ | mahāsmaśānaṃ taddevi apunarbhavadāyakam

ഹേ മഹാദേവീ! കൃതസ്മരനിൽ നിന്ന് മങ്കീശ്വരൻ നിലകൊള്ളുന്നിടംവരെ ഉള്ള ആ മഹാശ്മശാനം, ഹേ ദേവീ, അപുനർഭവം (പുനർജന്മനിവൃത്തി) നൽകുന്നതാണ്.

कृतस्मरात्from Kṛtasmar(a) (place/person named)
कृतस्मरात्:
अपादान (Ablative/Apādāna)
TypeNoun
Rootकृतस्मर (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (कृतः स्मरो येन/यस्मिन्), पुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; अपादान/हेतु (from/than)
महादेविO great goddess
महादेवि:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootमहादेवी (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महा + देवी), स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
यावत्as long as / until
यावत्:
कालाधिकरण (Temporal)
TypeIndeclinable
Rootयावत् (अव्यय/सम्बन्ध-शब्द)
Formअव्यय, परिमाण/अवधि-बोधक (until/as long as)
मंकीश्वरःMaṃkīśvara (a form/name of Śiva)
मंकीश्वरः:
कर्ता (Subject/Kartā)
TypeNoun
Rootमंकीश्वर (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (मंकी + ईश्वरः), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता
स्थितःabides / stands
स्थितः:
क्रिया (Predicative)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past participle: "stood/abiding"), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महास्मशानम्the great cremation-ground
महास्मशानम्:
कर्म/विधेय (Predicate nominative)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + स्मशान (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (महत् स्मशानम्), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र विधेय (predicate/subject complement)
तत्that
तत्:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देशक (that)
देविO goddess
देवि:
सम्बोधन (Address)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
अपुनर्भवदायकम्granting non-rebirth (liberation)
अपुनर्भवदायकम्:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootअ (नञ्) + पुनर्भव (प्रातिपदिक) + दायक (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (अपुनर्भवस्य दायकम्; नञ्-पूर्वपद), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; महास्मशानस्य विशेषणम्

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Mahā-smāśāna stretch (Kṛtasmara–Maṃkīśvara)

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: A mapped sacred corridor: Śiva indicates the span from Kṛtasmara to Maṃkīśvara; the cremation-ground appears as a vast, quiet expanse with ash-grey earth, sacred trees, and small shrines/lingas marking nodes; an ethereal glow suggests ‘apunarbhava’.

K
Kṛtasmara
M
Maṃkīśvara
M
Mahāśmaśāna
A
Apunarbhava (no rebirth)

FAQs

The Purāṇa defines a liberating sacred zone, teaching that specific geographies are charged with mokṣa-giving power.

The Mahāśmaśāna stretch from Kṛtasmara to Maṃkīśvara in Prabhāsa-kṣetra.

None directly; it delineates the area and its mokṣa-granting fruit.