Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि महाप्रभासमुत्तमम् । जलप्रभासतो याम्ये यममार्गविघातकम्

īśvara uvāca | tato gacchenmahādevi mahāprabhāsamuttamam | jalaprabhāsato yāmye yamamārgavighātakam

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അതിനുശേഷം, മഹാദേവീ, ജലപ്രഭാസത്തിന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന യമമാർഗ്ഗത്തെ തടയുന്ന ആ ഉത്തമ മഹാപ്രഭാസത്തിലേക്ക് പോകണം.

ईश्वरःĪśvara
ईश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; वक्ता/कर्ता
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्काल), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय (काल/अनन्तरता adverb)
गच्छेत्should go
गच्छेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
महादेविO great goddess
महादेवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहादेवी (प्रातिपदिक; महा + देवी)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन
महाप्रभासम्to Mahāprabhāsa
महाप्रभासम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहाप्रभास (प्रातिपदिक; महा + प्रभास)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (object of गच्छेत्)
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण to महाप्रभासम्
जलप्रभासतःfrom Jalaprabhāsa
जलप्रभासतः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootजलप्रभास (प्रातिपदिक; जल + प्रभास)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान (source)
याम्येin the southern (direction)
याम्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootयाम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; विशेषण (directional) with implied देशे
यममार्गविघातकम्that which obstructs Yama’s path
यममार्गविघातकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootयम-मार्ग-विघातक (प्रातिपदिक; यम + मार्ग + विघातक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण to महाप्रभासम्

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Mahāprabhāsa

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: Śiva instructs Pārvatī on a pilgrimage route; a map-like landscape shows Jalaprabhāsa to the north and Mahāprabhāsa to the south. Yama’s dark procession is halted at an invisible boundary near the tīrtha, while pilgrims proceed safely with lamps and banners.

Ī
Īśvara (Śiva)
M
Mahādevī (Pārvatī)
M
Mahāprabhāsa
J
Jalaprabhāsa
Y
Yama

FAQs

Pilgrimage is framed as a dharmic journey where sacred geography becomes protection from mortality’s fear and a support for liberation.

Mahāprabhāsa, described as south of Jalaprabhāsa, famed for negating the ‘path of Yama’.

A directional prescription: ‘one should go’ to Mahāprabhāsa as part of the Prabhāsa pilgrimage circuit.