Adhyaya 18

Verse 1

सूत उवाच । इति प्रोक्ता तदा देवी शंकरेण यशस्विनी । पुनः पप्रच्छ विप्रेंद्राः क्षेत्रमाहात्म्यविस्तरम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ശങ്കരൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ, യശസ്വിനിയായ ദേവി വീണ്ടും ക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിന്റെ വിശദവിവരം ചോദിച്ചു.

Verse 2

देव्युवाच । अद्य मे सफलं जन्म सफलं च तपः प्रभो । देवत्वमद्य मे जातं त्वत्प्रसादेन शंकर

ദേവി പറഞ്ഞു—പ്രഭോ, ഇന്ന് എന്റെ ജന്മം സഫലമായി; എന്റെ തപസ്സും ഫലിച്ചു. ശങ്കരാ, ഇന്ന് നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ എനിക്ക് ദേവത്വസിദ്ധി ലഭിച്ചു.

Verse 3

अद्याहं कृतकल्याणी ज्ञानदृष्टिः कृतात्वया । अद्य मे भूषितौ कर्णौ क्षेत्र माहात्म्यभूषणौ

ഇന്ന് ഞാൻ കൃതകല്യാണിയായി; നീ എന്റെ ദൃഷ്ടിയെ ജ്ഞാനദൃഷ്ടിയാക്കി. ഇന്ന് ക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യമെന്ന ആഭരണം ശ്രവിച്ചതാൽ എന്റെ കാതുകൾ അലങ്കൃതമായി.

Verse 4

अद्य मे तेजसः पिंडो जातो ज्ञानं हृदि स्थितम् । अद्य मे कुलशीलं च अद्य मे रूपलक्षणम्

ഇന്ന് എന്റെ ഉള്ളിൽ തേജസ്സിന്റെ ഘനപിണ്ഡം ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു; ഹൃദയത്തിൽ ജ്ഞാനം പ്രതിഷ്ഠിതമായി. ഇന്ന് എന്റെ കുലവും ശീലവും പൂർണ്ണമായി; ഇന്ന് എന്റെ രൂപവും ശുഭലക്ഷണങ്ങളും സിദ്ധമായി.

Verse 5

अद्य मे भ्रांतिरुच्छिन्ना तीर्थभ्रमणसंभवा । प्रभासे निश्चलं जातं मनो मे मानिनां वर

തീർത്ഥം തീർത്ഥമായി സഞ്ചരിച്ചതിൽ നിന്നുണ്ടായ എന്റെ ഭ്രമം ഇന്ന് മുറിഞ്ഞു. മാന്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, പ്രഭാസത്തിൽ എന്റെ മനസ്സ് നിശ്ചലമായി.

Verse 6

आराधितो मया पूर्वं तुष्टो मेऽद्य सुरेश्वरः । वह्निना वेष्टिता साहमेकपादेन संस्थिता

മുമ്പ് ഞാൻ ഭക്തിയോടെ ആരാധിച്ചു; ഇന്ന് ദേവേശ്വരൻ എന്നിൽ പ്രസന്നനായി. അഗ്നിയാൽ വേഷ്ടിതയായി ഞാൻ ഏകപാദത്തിൽ സ്ഥിരമായി നിന്നു (തപസ്സിൽ).

Verse 7

तत्तपः सफलं त्वद्य जातं मे भक्तवत्सल । प्रभासक्षेत्रमाहात्म्यमद्य मे प्रकटीकृतम्

ഭക്തവത്സലനേ, ഇന്ന് എന്റെ ആ തപസ്സ് ഫലവത്തായി. ഇന്ന് പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം എനിക്ക് വെളിപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 8

पुनः पृच्छामि देवेश याथातथ्यं वद प्रभो

ദേവേശാ, ഞാൻ വീണ്ടും ചോദിക്കുന്നു—പ്രഭോ, യഥാതഥ്യമായി സത്യം പറയുക.

Verse 9

अद्यापि संशयो नाथ तीर्थमाहात्म्यसंभवः । अन्यत्कौतूहलं देव कथयस्व महेश्वर

ഹേ നാഥാ, തീർത്ഥമാഹാത്മ്യപ്രസംഗത്തിൽ നിന്നുയർന്ന എന്റെ സംശയം ഇനിയും നീങ്ങിയിട്ടില്ല. മറ്റൊരു കൗതുകവും ഉണ്ട്, ഹേ ദേവാ—ദയചെയ്ത് പറയുക, ഹേ മഹേശ്വരാ।

Verse 10

अयं यो वर्त्तते देव चंद्रस्ते शिरसि स्थितः । कस्यायं कथमुत्पन्नः कस्मिन्काले वद प्रभो

ഹേ ദേവാ, നിന്റെ ശിരസ്സിൽ വിരാജിക്കുന്ന ഈ ചന്ദ്രൻ ആരുടേതാണ്? ഇത് എങ്ങനെ ഉത്ഭവിച്ചു? ഏത് കാലത്തിൽ ജനിച്ചു? ഹേ പ്രഭോ, പറയുക।

Verse 11

ईश्वर उवाच । अस्मिन्काले महादेवि वाराह इति विश्रुते । परार्द्धे तु द्वितीयेऽस्मिन्वर्तमाने तु वेधसः

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവീ, ‘വാരാഹ’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ ഈ കാലത്തിൽ, സ്രഷ്ടാവായ വേധസ് (ബ്രഹ്മാ)യുടെ പരാർദ്ധത്തിലെ രണ്ടാം ഭാഗം ഇപ്പോൾ പ്രവഹിക്കുമ്പോൾ—

Verse 12

द्वितीयमासस्यादौ तु प्रतिपद्या प्रकीर्तिता । वाराहेणोद्धृता तस्यां तथा चादौ धरा प्रिये । तेन वाराहकल्पेति नाम जातं धरातले

രണ്ടാം മാസത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ ‘പ്രതിപദ’ പ്രസിദ്ധമാണ്; അതേ ദിവസത്തിൽ, ഹേ പ്രിയേ, ആദിയിൽ വാരാഹൻ ഭൂമിയെ ഉയർത്തി രക്ഷിച്ചു. അതിനാൽ ഭൂതലത്തിൽ അതിന് ‘വാരാഹകൽപ’ എന്ന നാമം ലഭിച്ചു.

Verse 13

तस्मिन्कल्पे महादेवि गते संध्यांशके प्रिये । प्रथमस्य मनोश्चादौ देवि स्वायंभुवस्य हि

ആ കല്പത്തിൽ, ഹേ മഹാദേവീ—സന്ധ്യാംശം കഴിഞ്ഞ ശേഷം, ഹേ പ്രിയേ—ദേവീ, സ്വായംഭുവൻ എന്ന ആദ്യ മനുവിന്റെ ആരംഭത്തിൽ—

Verse 14

क्षीरोदे मथ्यमाने तु दैवतैर्दानवैरपि । रत्नानि जज्ञिरे तत्र चतुर्द्दशमितानि वै

ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും ചേർന്ന് ക്ഷീരസമുദ്രം മഥിച്ചപ്പോൾ, അവിടെ സത്യമായും പതിനാലു ദിവ്യരത്നങ്ങൾ ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 15

तेषां मध्ये महातेजाश्चंद्रमास्तत्त्वसंभव । सोऽयं मया धृतो देवि अद्यापि शिरसि प्रिये

ആ രത്നങ്ങളിൽ മഹാതേജസ്സുള്ള ചന്ദ്രൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ ആ ആദിതത്ത്വത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചു. ഹേ ദേവീ, ഹേ പ്രിയേ, ആ ചന്ദ്രനെ ഞാൻ ഇന്നും ശിരസ്സിൽ ധരിക്കുന്നു.

Verse 16

विषे पीते महादेवि प्रभासस्थस्य मे सदा । भूषणं मुक्तये देवैर्मम चंद्रः कृतः पुरा

ഹേ മഹാദേവീ, വിഷം പാനം ചെയ്തപ്പോൾ, പ്രഭാസത്തിൽ സദാ വസിക്കുന്ന എനിക്കായി ദേവന്മാർ പണ്ടേ ചന്ദ്രനെ എന്റെ ആഭരണമായി ചെയ്തു—മോക്ഷാർത്ഥമായി.

Verse 17

शशिनाभूषितो यस्मात्तेनाहं शशिभूषणः । तत्र स्थाने स्थितोऽद्यापि स्वयंभूर्लिंगमूर्त्तिमान्

ഞാൻ ശശി (ചന്ദ്രൻ) കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതിനാൽ ‘ശശിഭൂഷണൻ’ എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ആ സ്ഥാനത്തുതന്നെ ഞാൻ ഇന്നും സ്വയംഭൂവായി ലിംഗമൂർത്തിയായി നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 18

सर्वसिद्धिप्रदाता च कल्पस्थायी सदा प्रिये । इत्येतत्कथितं देवि किमन्यत्परिपृच्छसि

ഹേ പ്രിയേ, ഞാൻ സർവ്വസിദ്ധികളും നൽകുന്നവൻ; കല്പങ്ങളോളം സദാ നിലനിൽക്കുന്നവൻ. ഹേ ദേവീ, ഇതെല്ലാം പറഞ്ഞു—ഇനി എന്താണ് ചോദിക്കാനുള്ളത്?