Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 31

ततस्तु तर्प्पयेन्मंत्रान्सर्वांस्तांस्तु कराग्रजैः । तुलनादूर्ध्वतो देवान्सव्येन च मुनींस्तथा । पितॄंश्चैवापसव्येन हृद्बीजेन प्रतर्पयेत्

tatastu tarppayenmaṃtrānsarvāṃstāṃstu karāgrajaiḥ | tulanādūrdhvato devānsavyena ca munīṃstathā | pitṝṃścaivāpasavyena hṛdbījena pratarpayet

അതിനുശേഷം വിരൽത്തുമ്പുകളാൽ ആ എല്ലാ മന്ത്രങ്ങൾക്കും തർപ്പണം ചെയ്യണം. തുലനാസ്ഥാനം (വക്ഷസ്ഥലം) മുകളിലായി സവ്യമായി (ഇടങ്കൈകൊണ്ട്) ദേവന്മാരെയും മുനിമാരെയും തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം; അപസവ്യവിധിയിൽ ഹൃദ്ബീജം പ്രയോഗിച്ച് പിതൃകളെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തണം।

ततःthen
ततः:
Kriya-vishesana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (then)
तुindeed/then
तु:
Nipata (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विशेषार्थक-निपात
तर्प्पयेत्should satisfy/offer (tarpana)
तर्प्पयेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootतृप् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative: to satisfy/offer libations)
मंत्रान्mantras
मंत्रान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन
सर्वान्all
सर्वान्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; मंत्रान् इत्यस्य विशेषणम्
तान्those
तान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
तुindeed
तु:
Nipata (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विशेषार्थक-निपात
कराग्रजैःwith the fingertips (lit. ‘foremost of the hand’)
कराग्रजैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootकर-अग्रज (प्रातिपदिक; कर + अग्रज)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), बहुवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (करस्य अग्रजाः = अङ्गुल्यः)
तुलनात्according to measure / by proportion
तुलनात्:
Apadana/Hetu (Ablative/Source-Cause)
TypeNoun
Rootतुलना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन; ‘तुलनात्’ = तुलनया/तुलनातः (by measuring/according to measure)
ऊर्ध्वतःupwards
ऊर्ध्वतः:
Kriya-vishesana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्वतः (अव्यय; ऊर्ध्व)
Formअव्यय; दिशावाचक क्रियाविशेषण (upwards)
देवान्the gods
देवान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन
सव्येनwith the left (hand/side)
सव्येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootसव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; ‘left (side/hand)’
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात
मुनीन्sages
मुनीन्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन
तथाlikewise
तथा:
Kriya-vishesana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (likewise)
पितṝन्the ancestors (pitṛs)
पितṝन्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन
and
:
Samuccaya (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक-निपात
एवindeed
एव:
Nipata (Particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक-निपात (indeed/just)
अपसव्येनwith the right (hand/side) / in apasavya manner
अपसव्येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअप-सव्य (प्रातिपदिक; अप + सव्य)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः उपपद-तत्पुरुषः; ‘rightward/clockwise-opposite (with right side)’
हृद्बीजेनwith the heart-seed (hṛd-bīja mantra)
हृद्बीजेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootहृद्-बीज (प्रातिपदिक; हृद् + बीज)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (हृदः बीजम्)
प्रतर्पयेत्should satisfy/offer libations to
प्रतर्पयेत्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-तृप् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative)

Unknown (narrative voice within Prabhāsakṣetramāhātmya; speaker not explicit in snippet)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Scene: On tīrtha steps, the pilgrim performs tarpaṇa: water trickles from fingertips; three subtle groups appear—devas above, ṛṣis to the side, pitṛs below—while the hands shift from savya to apasavya; a heart-lotus motif glows at the chest indicating hṛd-bīja focus.

D
Devas
M
Munis
P
Pitrs

FAQs

Dharma is upheld by gratitude and ritual reciprocity—honoring gods, sages, and ancestors through prescribed offerings.

Prabhāsa Kṣetra, where such tarpaṇa and sandhyā rites are presented as especially meritorious.

Tarpaṇa to mantras and to devas/munis/pitṛs using specific hand-directions (savya/apasavya) and the hṛd-bīja.