Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Prabhasa Kshetra Mahatmya›Adhyaya 166›Shloka 3
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 3

Devanagari script

ईश्वर उवाच । कथयामि महादेवि सावित्र्याश्चरितं महत् । प्रभासक्षेत्रसंस्थायाः स्थल स्थाने महेश्वरि । यथा चीर्णं व्रतकरं सावित्र्या राजकन्यया

Transliteration

īśvara uvāca | kathayāmi mahādevi sāvitryāścaritaṃ mahat | prabhāsakṣetrasaṃsthāyāḥ sthala sthāne maheśvari | yathā cīrṇaṃ vratakaraṃ sāvitryā rājakanyayā

Translation

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാദേവീ! സാവിത്രിയുടെ മഹത്തായ അത്ഭുതചരിതം ഞാൻ വിവരിക്കുന്നു। ഹേ മഹേശ്വരീ! പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിലെ ആ പുണ്യസ്ഥാനത്ത് രാജകുമാരി സാവിത്രി വിധിപൂർവ്വം വ്രതം എങ്ങനെ അനുഷ്ഠിച്ചുവെന്നത്।

Word by Word
ईश्वरःĪśvara (the Lord)
ईश्वरः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech act/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), तृतीयपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
कथयामिI narrate / will tell
कथयामि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकथय् (धातु, णिच्)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन, परस्मैपद
महादेविO great goddess
महादेवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहā (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (महती देवी)
सावित्र्याःof Sāvitrī
सावित्र्याः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसावित्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
चरितम्deeds/story
चरितम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootचरित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
महत्great
महत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (चरितम्)
प्रभास-क्षेत्र-संस्थायाःof (her) who is established in the Prabhāsa sacred field
प्रभास-क्षेत्र-संस्थायाः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रभास (प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक) + संस्था (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (प्रभासक्षेत्रे संस्था यस्याः/यत्र)
स्थलplace/site
स्थल:
Adhikarana (Location—part of phrase/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; अत्र—पुनरुक्ति-प्रयोगे ‘स्थल-स्थाने’ इत्यस्य पूर्वपदम्
स्थानेin the place
स्थाने:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्थान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
महेश्वरिO great lady (Maheśvarī)
महेश्वरि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहā (प्रातिपदिक) + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (महती ईश्वरी)
यथाhow/as
यथा:
Discourse marker (प्रकार/यथार्थ)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय, उपमान/प्रकारवाचक (adverb/conjunction)
चीर्णम्performed/observed
चीर्णम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचर् (धातु) → चीर्ण (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; विशेषणम् (व्रतकरम्/व्रतम्—अर्थतः)
व्रत-करम्vow-observance / the act of performing the vow
व्रत-करम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (व्रतं करोति इति)
सावित्र्याby Sāvitrī
सावित्र्या:
Kartr (Agent in passive/Instrumental agent/कर्ता-करण)
TypeNoun
Rootसावित्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
राज-कन्ययाby the king’s daughter
राज-कन्यया:
Kartr (Agent/कर्ता-करण)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक) + कन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (राज्ञः कन्या)
Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Sāvitrī-sthala at Prabhāsa

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Mahādevī/Devī

Visual Art Cues

Scene: Śiva begins narration to Devī, gesturing toward a marked sacred spot within Prabhāsa; the scene blends divine discourse with a map-like sense of place (sthala within kṣetra).

Characters & Entities
Ī
Īśvara (Śiva)
M
Mahādevī (Pārvatī)
S
Sāvitrī
P
Prabhāsakṣetra

FAQs

Sacred places amplify sacred practice: a vow performed in a tīrtha like Prabhāsa bears renowned fruit and becomes exemplary.

Prabhāsa Kṣetra, specifically a revered ‘sthala-sthāna’ within it.

The performance (caryā) of a vrata by Sāvitrī; the exact rite is implied and elaborated later.

←Previous Verse
Next Verse→