
ഈ അധ്യായത്തിൽ പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിൽ ഈശ്വരൻ മഹാദേവിയോട് ഭൂതനാഥേശ്വരത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം ഉപദേശിക്കുന്നു. കുണ്ഡേശ്വരിയുടെ ഈശ-ഭാഗത്തിനടുത്ത്, ‘ഇരുപത് ധനുസ്സ്’ അകലത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഭൂതനാഥേശ്വര-ഹരനെ സമീപിച്ച് ദർശന-പൂജ ചെയ്യണമെന്ന് തീർത്ഥനിർദ്ദേശം നൽകുന്നു. ഈ ലിംഗം അനാദി-നിധനമായി ‘കൽപലിംഗം’ എന്നു പ്രസ്താവിക്കുന്നു; യുഗാനുസൃത നാമഭേദവും പറയുന്നു—ത്രേതായുഗത്തിൽ ‘വീരഭദ്രേശ്വരി’ എന്നായി സ്മരിക്കപ്പെടുകയും, കലിയുഗത്തിൽ ‘ഭൂതേശ്വരൻ/ഭൂതനാഥേശ്വരൻ’ എന്നായി പ്രസിദ്ധമാകുകയും ചെയ്യുന്നു. ദ്വാപരസന്ധിയിൽ അനവധി ഭൂതങ്ങൾ ഈ ലിംഗത്തിന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ പരമസിദ്ധി നേടിയതുകൊണ്ടാണ് ഭൂമിയിൽ ഈ ക്ഷേത്രനാമം സ്ഥാപിതമായത് എന്ന കാരണകഥയും വരുന്നു. കൃഷ്ണചതുര്ദശിയുടെ രാത്രിയിൽ പ്രത്യേക അനുഷ്ഠാനം നിർദ്ദേശിക്കുന്നു: ശങ്കരനെ പൂജിച്ച് ദക്ഷിണാഭിമുഖമായി നിന്നു അഘോരനെ ആരാധിക്കണം; സംയമം, നിർഭയത, ധ്യാനഏകാഗ്രത എന്നിവ പാലിച്ചാൽ ലോകത്തിൽ ലഭ്യമായ ഏതു സിദ്ധിയും ലഭിക്കും. എള്ളും സ്വർണ്ണവും ദാനം ചെയ്യുന്നതും പിതൃകൾക്കായി പിണ്ഡദാനം നടത്തുന്നതും പ്രേതത്വമോചനത്തിന് ശ്രേഷ്ഠം. അവസാനം ഫലശ്രുതി—ശ്രദ്ധയോടെ പാരായണം അല്ലെങ്കിൽ ശ്രവണം പാപസഞ്ചയം നശിപ്പിച്ച് ശുദ്ധി വർധിപ്പിക്കുന്നു.
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि भूतनाथेश्वरं हरम् । कुण्डेश्वर्या ईशभागे धनुषां विंशकेऽन्तरे
ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—അതിനുശേഷം, ഹേ മഹാദേവി, ഭൂതനാഥേശ്വരൻ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ഹരനെ ദർശിക്കുവാൻ പോകണം. അത് കുണ്ഡേശ്വരിയിൽ നിന്ന് ഈശാന ദിക്കിൽ ഇരുപത് ധനുസ്സിന്റെ അകലെയുണ്ട്.
Verse 2
कल्पलिंगं महादेवि ह्यनादिनिधनं स्थितम् । पूर्वं त्रेतायुगे देवि वीरभद्रेश्वरीति च
ഹേ മഹാദേവി, അവിടെ അനാദി-അനന്തമായ ‘കല്പലിംഗം’ നിലകൊള്ളുന്നു. ഹേ ദേവി, പൂർവ്വം ത്രേതായുഗത്തിൽ അത് ‘വീരഭദ്രേശ്വരി’ എന്ന പേരിലും പ്രസിദ്ധമായിരുന്നു.
Verse 3
प्रख्यातं भुवि देवेशि कलौ भूतेश्वरं स्मृतम् । पुरा द्वापरसंधौ च तत्र भूतानि कोटिशः
ഹേ ദേവേശി, ഇത് ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്; കലിയുഗത്തിൽ ‘ഭൂതേശ്വരൻ’ എന്നായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. പുരാതനകാലത്ത് ദ്വാപരസന്ധിക്കാലത്ത് അവിടെ കോടിക്കണക്കിന് ഭൂതങ്ങൾ ഒന്നിച്ചുകൂടിയിരുന്നു.
Verse 4
संसिद्धिं परमां जग्मुस्तल्लिंगस्य प्रभावतः । तेन भूतेश्वरं नाम प्रख्यातं धरणीतले
ആ ലിംഗത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ അവർ പരമസിദ്ധി പ്രാപിച്ചു; അതിനാൽ ‘ഭൂതേശ്വര’ എന്ന നാമം ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധമായി।
Verse 5
तत्र कृष्णचतुर्द्दश्यां रात्रौ संपूज्य शंकरम् । दक्षिणां दिशमाश्रित्य अघोरं पूजयेत्तु यः
അവിടെ കൃഷ്ണചതുര്ദശിയുടെ രാത്രിയിൽ ശങ്കരനെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച്, തെക്കുദിശയെ അഭിമുഖീകരിച്ച് അഘോരരൂപത്തെ ആരാധിക്കുന്നവൻ ഫലം പ്രാപിക്കും।
Verse 6
दृढं जितेन्द्रियो भूत्वा निर्भयो ध्यानसंयु तः । तस्यैव जायते सिद्धिर्या काचिद्भूतले स्थिता
ദൃഢനായി ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം നേടി, നിർഭയനായി ധ്യാനസമ്പന്നനായി ഇരിക്കുന്നവൻ ഭൂമിയിൽ ലഭ്യമായ ഏതു സിദ്ധിയും നിശ്ചയമായി പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 7
तिलहेमप्रदानं च पिण्डदानं च तत्र वै । पितॄनुद्दिश्य दद्याद्वै तेषां प्रेतत्वमुक्तये
അവിടെ പിതൃങ്ങളെ ഉദ്ദേശിച്ച് എള്ളും സ്വർണ്ണവും ദാനം ചെയ്യുകയും പിണ്ഡദാനം അർപ്പിക്കുകയും വേണം; അതുവഴി അവർ പ്രേതത്വത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരാകും।
Verse 8
इति निगदितमेतद्भूतनाथेश्वरस्य प्रचुरकलिमलानां नाशनं पुण्यहेतुः । पठति च पुरुषो वा यः शृणोतीह भक्त्या सुरवरमहिमानं मुच्यते पातकौघैः
ഇങ്ങനെ ഭൂതനാഥേശ്വരന്റെ മഹിമ പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു—കലിയുഗത്തിലെ ധാരാളം മലിനതകൾ നശിപ്പിക്കുന്ന പുണ്യഹേതു. ഭക്തിയോടെ ഇതു വായിക്കുന്നവനോ ഇവിടെ ശ്രവിക്കുന്നവനോ, ദേവശ്രേഷ്ഠന്റെ മഹിമയാൽ പാപസമൂഹങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു।
Verse 117
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये कुंडेश्वरी माहात्म्ये भूतनाथेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तदशोत्तरशततमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിൽ, പ്രഥമ പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിനകത്തെ കുണ്ഡേശ്വരീമാഹാത്മ്യത്തിൽ “ഭൂതനാഥേശ്വരമാഹാത്മ്യവർണ്ണനം” എന്ന നാമമുള്ള നൂറ്റി പതിനേഴാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.