Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5

कलौ कुण्डेश्वरीनाम सर्वसौख्यप्रदायिनी । शंखो नाम पुरा देवि विष्णुना निहतः प्रिये

kalau kuṇḍeśvarīnāma sarvasaukhyapradāyinī | śaṃkho nāma purā devi viṣṇunā nihataḥ priye

കലിയുഗത്തിൽ അവൾ ‘കുണ്ഡേശ്വരി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയായി, സർവ്വസുഖവും നൽകുന്നവളാണ്. ഹേ ദേവി, ഹേ പ്രിയേ, പുരാതനകാലത്ത് ‘ശംഖ’ എന്ന ദൈത്യനെ വിഷ്ണു വധിച്ചു.

कलौin the Kali age
कलौ:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootकलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; ‘कलियुगे’ इत्यर्थः
कुण्ड-ईश्वरीLady of the pond (Kuṇḍeśvarī)
कुण्ड-ईश्वरी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक) + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; समासः—कुण्डस्य ईश्वरी (षष्ठी-तत्पुरुष)
नामnamed
नाम:
Sambandha (Naming marker/नामनिर्देश)
TypeIndeclinable
Rootनामन् (अव्यय-प्रयोगः)
Formअव्ययम्; नाम-निर्देशार्थक
सर्व-सौख्य-प्रदायिनीgiver of all happiness
सर्व-सौख्य-प्रदायिनी:
Karta-bhava (Predicative/विधेय)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + सौख्य (प्रातिपदिक) + प्रदायिनी (प्रातिपदिक; दा-धातु-निन्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; समासः—सर्वं सौख्यं प्रददाति या (उपपद-तत्पुरुष/षष्ठीभाव); विशेषणम् (कुण्डेश्वरी)
शंखःŚaṅkha (a being named Conch)
शंखः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशंख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
नामnamed
नाम:
Sambandha (Naming marker/नामनिर्देश)
TypeIndeclinable
Rootनामन् (अव्यय-प्रयोगः)
Formअव्ययम्; नाम-निर्देशार्थक
पुराformerly/once
पुरा:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्ययम्; कालवाचक (temporal adverb)
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
विष्णुनाby Viṣṇu
विष्णुना:
Karana (Instrument/Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन
निहतःslain/killed
निहतः:
Karta-bhava (Predicative/विधेय)
TypeAdjective
Rootनि-हन् (धातु) → निहत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; विधेय-विशेषणम् (शंखः)
प्रियेO beloved
प्रिये:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; प्रिय-सम्बोधनम्

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Kuṇḍeśvarī / Śaṅkhodaka-kuṇḍa (implied)

Type: kund

Listener: Devī (addressed as devi/priye)

Scene: A Devī shrine by a luminous kuṇḍa in Prabhāsa; narration recalls Viṣṇu slaying the being Śaṅkha, establishing the mythic cause for the tīrtha’s name and Devī’s Kali-age epithet Kuṇḍeśvarī.

K
Kuṇḍeśvarī
K
Kali-yuga
Ś
Śaṅkha (asura/being)
V
Viṣṇu
M
Mahādevī

FAQs

In Kali-yuga, the compassionate Goddess is emphasized as an accessible giver of well-being, while tīrtha-traditions are anchored in sacred myth.

Kuṇḍeśvarī (and, by narrative setup, the Śaṅkha-linked tīrtha tradition such as Śaṅkhodaka/Śaṅkhāvartā in Prabhāsa Kṣetra).

No direct rite in this verse; it provides Kali-yuga naming and a mythic backstory involving Viṣṇu and Śaṅkha.