Adhyaya 116

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि देवीं सौभाग्यकारिणीम् । कुण्डेश्वरीति विख्यातां पुष्कराद्वायुगोचरे

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവീ! തുടർന്ന് സൗഭാഗ്യം നൽകുന്ന, ‘കുണ്ഡേശ്വരി’ എന്നു പ്രസിദ്ധയായ ദേവിയിലേക്കു പോകണം; അവൾ പുഷ്കരത്തിൽ നിന്ന് വായു-ദിശയിലായി സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു।

Verse 2

धनुषां त्रिंशता देवि भूतनाथाच्च नैरृते । संस्थिता पापदमनी दारिद्र्यौघविनाशिनी

ഹേ ദേവീ! ഭൂതനാഥനിൽ നിന്ന് നൈഋത്യ ദിശയിൽ അവൾ മുപ്പത് ധനുസ്സിന്റെ ദൂരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു; അവൾ പാപദമിനി, ദാരിദ്ര്യപ്രവാഹം നശിപ്പിക്കുന്നവളുമാണ്।

Verse 3

तस्या नैरृतदिग्भागे धनुःपञ्चदशे स्थितम् । शंखोदकंनाम कुण्डं सर्वपातकनाशनम्

ആ ദേവിയുടെ നൈഋത്യ ദിക്കുഭാഗത്ത് പതിനഞ്ച് ധനുസ്സിന്റെ ദൂരത്ത് ‘ശംഖോദകം’ എന്ന പേരിലുള്ള കുളം ഉണ്ട്; അത് സർവ്വപാതകങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 4

तत्र स्नात्वा तु ये मर्त्या नारी वा शुभवारिणि । पूजयेत्तां महादेवि शंखावर्तेति विश्रुताम्

ഹേ മഹാദേവീ! ആ ശുഭജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മർത്ത്യർ—പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ—സ്നാനാനന്തരം ‘ശംഖാവർത്താ’ എന്നു പ്രസിദ്ധയായ ആ ദേവിയെ പൂജിക്കണം।

Verse 5

कलौ कुण्डेश्वरीनाम सर्वसौख्यप्रदायिनी । शंखो नाम पुरा देवि विष्णुना निहतः प्रिये

കലിയുഗത്തിൽ അവൾ ‘കുണ്ഡേശ്വരി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയായി, സർവ്വസുഖവും നൽകുന്നവളാണ്. ഹേ ദേവി, ഹേ പ്രിയേ, പുരാതനകാലത്ത് ‘ശംഖ’ എന്ന ദൈത്യനെ വിഷ്ണു വധിച്ചു.

Verse 6

तस्य देहं समादाय महान्तं शंखरूपिणम् । तीर्थोदकेन संपूर्य प्रभासं क्षेत्रमागतः

അവന്റെ മഹത്തായ ദേഹത്തെ ശംഖരൂപത്തിൽ എടുത്തുകൊണ്ട്, തീർത്ഥജലത്തോടെ നിറച്ച്, പ്രഭാസ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിലേക്ക് അദ്ദേഹം എത്തി.

Verse 7

तत्र शंखं तु प्रक्षाल्य कृतं तीर्थं महाप्रभम् । तत्र पूरितवाञ्छङ्खं मेघगम्भीरनिस्वनम्

അവിടെ ശംഖം കഴുകി, മഹാപ്രഭമായ തീർത്ഥം സ്ഥാപിച്ചു. അവിടെ തന്നേ മേഘഗംഭീര ഗർജ്ജനസദൃശ നാദമുള്ള ശംഖം നിറച്ചു.

Verse 8

तस्य नादेन महता देवी तत्र समागता । पृच्छती कारणं तत्र तत्कुण्डस्य समीपगा । तेन कुण्डेश्वरी ख्याता कुण्डं शंखोदकं स्मृतम्

ആ മഹാനാദത്തിൽ ആകർഷിതയായി ദേവി അവിടെ എത്തി. കുണ്ഡത്തിന്റെ സമീപത്ത് ചെന്നു കാരണം ചോദിച്ചു. അതിനാൽ അവൾ ‘കുണ്ഡേശ്വരി’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയായി; ആ കുണ്ഡം ‘ശംഖോദകം’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 9

माघे मासि तृतीयायां यस्तां पूजयते नरः । नारी वा भक्तिसंयुक्ता स गौरीपदमाप्नुयात्

മാഘമാസത്തിലെ തൃതീയ തിഥിയിൽ ഭക്തിയോടെ അവളെ പൂജിക്കുന്ന പുരുഷനോ സ്ത്രീയോ ഗൗരീപദം/ധാമം പ്രാപിക്കും.

Verse 10

दंपत्योर्भोजनं तत्र देयं यात्राफलेप्सुभिः । कञ्चुकं फलदानं च गौरिणीनां च भोजनम्

യാത്രാഫലം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ അവിടെ ദമ്പതികൾക്ക് ഭോജനം നൽകണം. കൂടാതെ കഞ്ചുകം (മേൽവസ്ത്രം)യും ഫലദാനവും ചെയ്യുകയും, ഗൗരീഭക്ത സ്ത്രീകൾക്കും അന്നം അർപ്പിക്കയും വേണം.

Verse 116

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये शंखोदककुण्डेश्वरीगौरीमाहात्म्यवर्णनंनाम षोडशोत्तरशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കാന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ എൺപത്തൊന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളടങ്ങിയ സംഹിതയിൽ, ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ ‘പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യ’ വിഭാഗത്തിൽ ‘ശംഖോദക, കുണ്ഡേശ്വരി, ഗൗരീ മഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന നാമമുള്ള 116-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.