Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 9

एतस्मिन्नंतरे देवि भारतं क्षेत्रमुत्तमम् । कृतं त्रेता द्वापरं च तिष्यं युगचतुष्टयम्

etasminnaṃtare devi bhārataṃ kṣetramuttamam | kṛtaṃ tretā dvāparaṃ ca tiṣyaṃ yugacatuṣṭayam

ഹേ ദേവി, ഈ പരിധിക്കുള്ളിൽ ഭാരതം തന്നെയാണ് ഉത്തമക്ഷേത്രം. ഇവിടെ തന്നെയാണ് കൃതം, ത്രേതാ, ദ്വാപരം, തിഷ്യ (കലി) എന്നിങ്ങനെ നാലു യുഗങ്ങൾ ഗണിക്കപ്പെടുന്നത്.

etasminin this
etasmin:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga/napuṃsakaliṅga, Saptamī vibhakti (Locative/7th), Ekavacana (Singular); sarvanāma (pronoun)
antarein the interval/within
antare:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootantara (प्रातिपदिक)
FormNapumsakaliṅga (n.), Saptamī vibhakti (Locative/7th), Ekavacana (Singular)
deviO Goddess
devi:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Sambodhana vibhakti (Vocative), Ekavacana (Singular)
bhāratamBhārata (India)
bhāratam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhārata (प्रातिपदिक)
FormNapumsakaliṅga (n.), Prathamā vibhakti (Nominative/1st), Ekavacana (Singular)
kṣetramregion/field
kṣetram:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkṣetra (प्रातिपदिक)
FormNapumsakaliṅga (n.), Prathamā vibhakti (Nominative/1st), Ekavacana (Singular); apposition to bhāratam
uttamamexcellent/supreme
uttamam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
FormNapumsakaliṅga (n.), Prathamā vibhakti, Ekavacana; viśeṣaṇa of kṣetram/bhāratam
kṛtamKṛta (age)
kṛtam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु) + ta (कृत् प्रत्यय)
FormBhūta-kṛdanta (past passive participle), Napumsakaliṅga, Prathamā, Ekavacana; here naming ‘Kṛta (yuga)’
tretāTretā (age)
tretā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottretā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (f.), Prathamā vibhakti (Nominative/1st), Ekavacana (Singular); yuga-name
dvāparamDvāpara (age)
dvāparam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdvāpara (प्रातिपदिक)
FormNapumsakaliṅga (n.), Prathamā vibhakti, Ekavacana; yuga-name
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormSamuccaya-avyaya (conjunction)
tiṣyamTiṣya (Kali age)
tiṣyam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottiṣya (प्रातिपदिक)
FormNapumsakaliṅga (n.), Prathamā vibhakti, Ekavacana; yuga-name (Kali)
yuga-catuṣṭayamthe set of four yugas
yuga-catuṣṭayam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyuga (प्रातिपदिक) + catuṣṭaya (प्रातिपदिक)
FormNapumsakaliṅga (n.), Prathamā vibhakti, Ekavacana; ṣaṣṭhī-tatpuruṣa ‘of yugas’

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Bhārata-kṣetra (as sacred field)

Type: kshetra

Listener: Devī

Scene: Īśvara declares Bhārata the best kṣetra and enumerates the four yugas; a symbolic wheel of time (yuga-cakra) appears behind the landscape of Bhārata, indicating cyclical ages.

B
Bhārata
K
Kṛta-yuga
T
Tretā-yuga
D
Dvāpara-yuga
T
Tiṣya (Kali)
D
Devī

FAQs

Bhārata is upheld as the prime arena where yuga-dharma unfolds and where spiritual striving has decisive karmic consequence.

The verse praises Bhārata as a whole; in the chapter’s frame, this elevates the importance of tīrthas within Bhārata such as Prabhāsa.

None; it is doctrinal/cosmological (yuga classification).