Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 113

बहुशो याचमानस्तु छाययाऽतीव कोपितः । स वै कोपाच्च बाल्याच्च भाविनोऽर्थस्य वै बलात्

bahuśo yācamānastu chāyayā'tīva kopitaḥ | sa vai kopācca bālyācca bhāvino'rthasya vai balāt

പലവട്ടം അപേക്ഷിച്ചിട്ടും അവൻ ഛായയോട് അത്യന്തം കോപിച്ചു. കോപവും ബാല്യാവേശവും, സംഭവിക്കാനിരുന്ന വിധിയുടെ ബലവും ചേർന്ന് അവനെ മുന്നോട്ട് തള്ളിച്ചു.

बहुशःmany times, repeatedly
बहुशः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootबहुशस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): ‘बहुवारम्/पुनः पुनः’
याचमानःbegging, requesting
याचमानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootयाच् (धातु) + शानच् (कृदन्त-प्रत्यय)
Formवर्तमानकाले शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present participle, Ātmanepada sense); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्तरि प्रयोगः
तुbut, indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle): विरोध/अन्वयार्थे ‘but/indeed’
छाययाby Chāyā
छायया:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootछाया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन
अतीवexceedingly, very
अतीव:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअतीव (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/intensifier): ‘अत्यन्तम्’
कोपितःangered
कोपितः:
Karta (Subject complement/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकुप् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle used adjectivally); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle): निश्चयार्थे/खल्वर्थे ‘indeed’
कोपात्from anger, due to anger
कोपात्:
Apādāna (Cause/source/अपादान)
TypeNoun
Rootकोप (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/coordination conjunction)
बाल्यात्from childishness, due to immaturity
बाल्यात्:
Apādāna (Cause/source/अपादान)
TypeNoun
Rootबाल्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/coordination conjunction)
भाविनःof what was to happen, future
भाविनः:
Sambandha (Genitive qualifier/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootभाविन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; विशेषण (अर्थस्य)
अर्थस्यof the matter/meaning/result
अर्थस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (Emphasis particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle): निश्चयार्थे ‘indeed’
बलात्by force, forcibly
बलात्:
Apādāna (Cause/means-source/अपादान)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; अव्ययीभावार्थे ‘बलात्’ = बलपूर्वकं (by force)

Unspecified narrator addressing Pārvatī (Śaiva dialogue tone)

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Listener: Pārvatī

Scene: Yama, after pleading repeatedly, turns fiercely toward Chāyā; his face shows righteous fury mixed with youthful impulsiveness; a subtle aura suggests fate pushing events forward.

C
Chāyā
Y
Yama (contextually implied)

FAQs

Unchecked anger, amplified by immaturity, becomes a doorway to harmful action—Purāṇas warn to master krodha.

No specific tīrtha is named in this verse.

None in this verse.