Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 112

प्राजापत्यं यदा ऋक्षं तिथौ तस्यां भवेद्यदि । सा महाकार्तिकी पुण्या देवानामपि दुर्लभा

prājāpatyaṃ yadā ṛkṣaṃ tithau tasyāṃ bhavedyadi | sā mahākārtikī puṇyā devānāmapi durlabhā

അതേ തിഥിയിൽ പ്രാജാപത്യ നക്ഷത്രം വന്നാൽ, ആ കാർത്തികീ പരമ മഹത്തായ പുണ്യ ‘മഹാകാർത്തികീ’ ആകുന്നു—ദേവന്മാർക്കും ദുർലഭം।

प्राजापत्यम्Prājāpatya (name of a nakṣatra/asterism)
प्राजापत्यम्:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्राजापत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘ऋक्षम्’ इति विशेषणम्
यदाwhen
यदा:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक
ऋक्षम्the nakṣatra (asterism)
ऋक्षम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋक्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
तिथौon the tithi (lunar day)
तिथौ:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootतिथि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
तस्याम्on that (tithi)
तस्याम्:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; ‘तिथौ’ इत्यस्य अन्वादेशः
भवेत्should occur/be
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
यदिif
यदि:
Sambandha (Condition marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय; शर्तार्थक-निपात (conditional particle)
साthat (tithi)
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
महा-कार्तिकीthe great Kārtikī (tithi)
महा-कार्तिकी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + कार्तिकी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (‘महती कार्तिकी’)
पुण्याholy, meritorious
पुण्या:
Visheshana (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘सा/महाकार्तिकी’ इति विशेषणम्
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
दुर्लभाrare to obtain
दुर्लभा:
Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुर्लभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘सा/महाकार्तिकी’ इति विशेषणम्

Śiva (Īśvara)

Tirtha: Prabhāsa

Type: kshetra

Listener: Kṛṣṇa

Scene: A ‘rare even for gods’ night at Prabhāsa: the sky is emphasized with bright constellations; pilgrims perform intensified worship, lamps and offerings filling the shoreline/temple precinct.

M
Mahākārtikī
P
Prājāpatya (nakṣatra)
D
Devas

FAQs

Rare cosmic alignments intensify dharma and merit, making certain observances exceptionally fruitful.

The context remains Prabhāsa-kṣetra, where such sacred timing is especially celebrated.

Honoring Kārtikī when the Prājāpatya nakṣatra coincides, recognizing it as Mahākārtikī.