Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 33

दिनमानं प्रवक्ष्यामि ब्रह्मणो लोककर्तृणः । नेत्रभागाच्चतुर्भागस्त्रुटिः कालो निगद्यते

dinamānaṃ pravakṣyāmi brahmaṇo lokakartṛṇaḥ | netrabhāgāccaturbhāgastruṭiḥ kālo nigadyate

ലോകസ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ദിനമാനം ഞാൻ പറയുന്നു. കണ്ണിന്റെ ഒരു ഭാഗത്തിന്റെ നാലിലൊന്നിനൊത്ത അതിസൂക്ഷ്മ നിമിഷത്തെ ‘ത്രുടി’ കാലമെന്ന് പറയുന്നു.

दिनमानम्measure of a day
दिनमानम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदिन + मान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (दिनस्य मानम्)
प्रवक्ष्यामिI shall explain
प्रवक्ष्यामि:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलृट् (Simple future), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन
लोककर्तृणःof the creator of the worlds
लोककर्तृणः:
Sambandha (Genitive apposition/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलोक + कर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (लोकस्य कर्ता)
नेत्रभागात्from a portion of the eye
नेत्रभागात्:
Apādāna (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootनेत्र + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नेत्रस्य भागः)
and
:
Samuccaya (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/coordination)
चतुर्भागःa fourth part
चतुर्भागः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचतुर् + भाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (चतुर्णां भागः)
त्रुटिःa truṭi (unit of time)
त्रुटिः:
Karta-samānādhikaraṇa (Appositional subject/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रुटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; कालमान-विशेषः
कालःtime
कालः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
निगद्यतेis stated/defined
निगद्यते:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + गद् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि प्रयोग (passive), आत्मनेपद

Unspecified (Prabhāsakṣetramāhātmya narrator)

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Listener: Devasenā

Scene: A sage-like Skanda enumerates time units; beside him, a symbolic eye motif and a flowing stream of tiny beads representing truṭis accumulating into larger units.

B
Brahmā
L
Lokakartṛ
T
Truṭi
K
Kāla

FAQs

Time is a sacred principle (kāla) structured in subtle units, reminding pilgrims that cosmic scales transcend human perception.

Prabhāsa kṣetra is the textual setting, though this verse is a cosmological/time-measure exposition.

None; it defines a time unit and introduces Brahmā’s day-measure.