Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 25

कपालीति महेशानो दक्षेणोक्तः पुरा हरः । तेन यज्ञस्य विध्वंसं कपाली तमथाकरोत् । कपालेश्वरनामेति स्थितोस्मिन्मानवान्तरे

kapālīti maheśāno dakṣeṇoktaḥ purā haraḥ | tena yajñasya vidhvaṃsaṃ kapālī tamathākarot | kapāleśvaranāmeti sthitosminmānavāntare

പുരാതനകാലത്ത് ദക്ഷൻ മഹേശാന ഹരനെ “കപാലി” എന്നു വിളിച്ചു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കപാലി ആ യജ്ഞം നശിപ്പിച്ചു. ഈ നിലവിലെ മന്വന്തരത്തിൽ അദ്ദേഹം ഇവിടെ “കപാലേശ്വരൻ” എന്ന നാമത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിതനായി നിലകൊള്ളുന്നു.

कपालीKapālī (the skull-bearer)
कपाली:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकपालिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; नामरूपेण (proper epithet)
इतिthus, as
इति:
Vacana-suchaka (Quotation marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्त्यर्थक-निपातः (quotative particle)
महेशानःMaheśāna (Śiva)
महेशानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहेशान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
दक्षेणby Dakṣa
दक्षेण:
Karana (Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootदक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
उक्तःwas called
उक्तः:
Kriya (Passive predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) → उक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (PPP); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि-भावः (was called)
पुराformerly
पुरा:
Kala-adhikarana (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)
हरःHara (Śiva)
हरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; महेशानस्य पर्यायः
तेनtherefore / by that
तेन:
Karana/Hetu (Instrument/Cause/करण-हेतु)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-शब्दः; पुं/नपुंसकलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्
यज्ञस्यof the sacrifice
यज्ञस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयज्ञ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्
विध्वंसम्destruction
विध्वंसम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविध्वंस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
कपालीKapālī (Śiva)
कपाली:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकपालिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
तम्that (destruction)
तम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-शब्दः; पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (विध्वंसम् इत्यस्य)
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-निपातः (then/thereupon)
अकरोत्did / caused
अकरोत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलुङ् (Aorist), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
कपालेश्वर-नामthe name ‘Kapāleśvara’
कपालेश्वर-नाम:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकपाल + ईश्वर + नाम (प्रातिपदिकानि)
Formतत्पुरुषः (कपालेश्वरस्य नाम); नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
इतिthus
इति:
Vacana-suchaka (Quotation marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-समाप्त्यर्थक-निपातः (quotative)
स्थितःremained / was established
स्थितः:
Kriya (State/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (PPP, intransitive sense); पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम-शब्दः; नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्
मानव-अन्तरेin (this) manvantara
मानव-अन्तरे:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमानव + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formसप्तमी-तत्पुरुषः (मानवस्य अन्तरे = in the manvantara of Manu); नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्

Narrator

Tirtha: Kapāleśvara

Type: kshetra

Listener: Mahādevī (Pārvatī)

Scene: Dakṣa’s sacrifice hall in turmoil as Śiva, invoked as Kapālī, brings the yajña to ruin; then a serene Prabhāsa shrine with the Kapāleśvara liṅga established for the current manvantara.

H
Hara
M
Maheśāna
D
Dakṣa
K
Kapālī
K
Kapāleśvara
D
Dakṣa-yajña

FAQs

Divine epithets carry karmic and narrative weight; the tīrtha preserves these cosmic events as an enduring source of dharma and remembrance.

Kapāleśvara in Prabhāsakṣetra, whose name is tied to the Dakṣa-yajña tradition.

No explicit prescription; the verse provides the etiology of the name Kapāleśvara and its Purāṇic background.