Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 18

Devanagari script

सप्तसाधनसंयुक्तां रसाष्टगुणरंजिताम् । गुणैर्नवभिराकीर्णां दशदोषविवर्जिताम्

Transliteration

saptasādhanasaṃyuktāṃ rasāṣṭaguṇaraṃjitām | guṇairnavabhirākīrṇāṃ daśadoṣavivarjitām

Translation

(ഇത്) സപ്തസാധനങ്ങളാൽ സംയുക്തം, അഷ്ടരസഗുണങ്ങളാൽ രഞ്ജിതം; നവഗുണങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും ദശദോഷവിവർജിതവും ആകുന്നു।

Word by Word

• सप्त: seven
• सप्त: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्या-विशेषणम्; समासपूर्वपदत्वेन प्रयोगः (indeclinable-like numeral used as qualifier)

• साधन: means, instruments
• साधन: Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: साधन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया? एकवचनम् (समासाङ्गत्वेन अव्यक्त-विभक्ति)

• संयुक्ताम्: endowed/connected with
• संयुक्ताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्+युज् (धातु) → संयुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगः (past passive participle, acc. sg. f.)

• रस: taste, rasa
• रस: Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: रस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; समासाङ्गत्वेन (case not expressed)

• अष्ट: eight
• अष्ट: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अष्ट (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्या-विशेषणम्; समासपूर्वपदत्वेन प्रयोगः

• गुण: quality
• गुण: Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; समासाङ्गत्वेन

• रंजिताम्: delighted/colored/embellished
• रंजिताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रञ्ज् (धातु) → रञ्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचनम् (acc. sg. f.)

• गुणैः: by qualities
• गुणैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: गुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति; बहुवचनम् (instrumental plural)

• नवभिः: nine
• नवभिः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नव (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्या-विशेषणम्; तृतीया विभक्ति; बहुवचनम् (instr. pl., agreeing with गुणैः)

• आकीर्णाम्: filled, crowded
• आकीर्णाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ+कॄ (धातु) → आकीर्ण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचनम्

• दश: ten
• दश: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दश (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्या-विशेषणम्; समासपूर्वपदत्वेन प्रयोगः

• दोष: faults
• दोष: Samasa-anga (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: दोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; समासाङ्गत्वेन

• विवर्जिताम्: devoid of, free from
• विवर्जिताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि+वृज्/वर्ज् (धातु) → विवर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया एकवचनम्

Speaker

Romaharṣaṇa (Sūta)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: An allegorical wheel or lotus with eight petals labeled ‘rasa’, nine gems as ‘guṇa’, and ten broken chains as ‘doṣa’ removed; seven tools (sādhana) arranged around a manuscript pedestal.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma-teaching should be both beautiful and disciplined—rich in meaning and free from misleading defects.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Prabhāsakṣetra is the impending subject; this verse continues defining the excellence of the narration.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it lists standards for a well-formed sacred narrative.