Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 21

त्वं हि साक्षाद्भगवती कृष्णश्च पुरुषोत्तमः । अवतीर्णो धराभारमपनेतुं यदृच्छया

tvaṃ hi sākṣādbhagavatī kṛṣṇaśca puruṣottamaḥ | avatīrṇo dharābhāramapanetuṃ yadṛcchayā

നീ സാക്ഷാൽ ഭഗവതിയാണ്; കൃഷ്ണൻ പുരുഷോത്തമൻ. ഭൂമിയുടെ ഭാരം നീക്കാൻ അവൻ സ്വേച്ഛയാൽ അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു।

त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, एकवचनम्, प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता)
हिindeed
हि:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपात (emphatic/causal particle)
साक्षात्directly, in person
साक्षात्:
Visheshana (Adverbial qualifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषण (adverb)
भगवतीthe Blessed Goddess
भगवती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम्
कृष्णःKṛṣṇa
कृष्णः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (कर्ता), एकवचनम्
and
:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)
पुरुष-उत्तमःthe supreme person
पुरुष-उत्तमः:
Samanaadhikarana (Apposition/समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; समासः—कर्मधारयः (उत्तमः पुरुषः)
अवतीर्णःhas descended
अवतीर्णः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव+तॄ (धातु)
Formभूतकृदन्तः (क्त-प्रत्यय/Past active sense), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; 'descended'
धरा-भारम्the burden of the earth
धरा-भारम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootधरा (प्रातिपदिक) + भार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (कर्म), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (धरायाः भारः)
अपनेतुम्to remove
अपनेतुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootअप+नी (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive), 'to remove'; उपसर्गः—अप
यदृच्छयाby (your) own will; spontaneously
यदृच्छया:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootयदृच्छा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (करण/हेतु), एकवचनम्; अर्थः—स्वेच्छया/अकस्मात्

Nārada

Tirtha: Dvārakā

Type: kshetra

Listener: Devī

Scene: Nārada reveals the true identities: Devī radiant as Bhagavatī; a subtle vision of Kṛṣṇa as Puruṣottama appears—four-armed or as regal Dvārakādhīśa—signifying avatāra purpose of removing earth’s burden.

N
Nārada
R
Rukmiṇī
K
Kṛṣṇa
P
Puruṣottama
E
Earth (dharā)

FAQs

The avatāra is purposeful: the Lord descends to uphold dharma and relieve the world’s burden, while the Goddess stands as his manifest divine power.

Dvārakā is implied as the avatāra-līlā’s sacred stage, strengthening its Māhātmya as a pilgrimage center of Kṛṣṇa.

No ritual is stated; the verse teaches doctrinal understanding of avatāra and divine identity.