Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 57

इत्युक्त्वा पंचविंशत्या ताडयामास केशवम् । अनंतं चाष्टभिर्बाणैर्हत्वाऽत्रेयं निरीक्ष्य तम् । ईश्वरांशं च तं दृष्ट्वा प्राह याहीति मा चिरम्

ityuktvā paṃcaviṃśatyā tāḍayāmāsa keśavam | anaṃtaṃ cāṣṭabhirbāṇairhatvā'treyaṃ nirīkṣya tam | īśvarāṃśaṃ ca taṃ dṛṣṭvā prāha yāhīti mā ciram

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവൻ ഇരുപത്തിയഞ്ച് അമ്പുകളാൽ കേശവനെ പ്രഹരിച്ചു. അനന്തനെയും എട്ട് അമ്പുകളാൽ വേദിച്ച്, ആ ആത്രേയനെ നോക്കി—അവൻ ഈശ്വരാംശമാണെന്ന് കണ്ടു—“പോ, വൈകേണ്ട” എന്നു പറഞ്ഞു.

इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यादि-परामर्शक अव्यय (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund); ‘having said’
पञ्चविंशत्याwith twenty-five (strokes/arrows)
पञ्चविंशत्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootपञ्चविंशति (संख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; संख्या-समास (द्विगु) ‘25’
ताडयामासstruck/beat
ताडयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootताड् (धातु)
Formलिट् (Periphrastic Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; causative (णिच्) भावः
केशवम्Keśava (Krishna)
केशवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकेशव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अनन्तम्Ananta
अनन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअनन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
अष्टभिःwith eight
अष्टभिः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअष्टन् (संख्या-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, बहुवचन; संख्या
बाणैःby arrows
बाणैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
हत्वाhaving slain
हत्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund); ‘having slain’
आत्रेयम्Ātreya
आत्रेयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआत्रेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
निरीक्ष्यhaving observed
निरीक्ष्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootईक्ष् (धातु) + निर्- (उपसर्ग)
Formक्त्वान्त (Gerund); ‘having looked at/observed’
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ईश्वरांशम्a portion of the Lord
ईश्वरांशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootईश्वर + अंश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ‘ईश्वरस्य अंशः’
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
तम्him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund); ‘having seen’
प्राहsaid
प्राह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + अह्/ब्रू (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
याहिgo!
याहि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यादि-परामर्शक अव्यय
माdo not
मा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (prohibitive particle)
चिरम्for long (time)
चिरम्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootचिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कालाधिकरणे अव्ययवत्

Narrator (with embedded direct speech by Kuśa at the end)

Tirtha: Dvārakā (context)

Type: kshetra

Scene: Kuśa releases volleys: twenty-five arrows at Keśava, eight at Ananta; then his gaze shifts—he perceives the opponent as īśvara-aṃśa and gestures a command: 'Go, do not delay.'

K
Keśava (Vāsudeva)
A
Ananta
Ā
Ātreya

FAQs

Even amid conflict, recognition of divine presence (īśvarāṃśa) alters perception; the Purāṇa highlights the supremacy of the Lord’s manifestations.

The Dvārakā sacred theatre—centered on the Gomati–ocean confluence—where divine forces act to preserve liberating access.

None; it is martial narration with a theological note (īśvarāṃśa).