Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

यात्रायामनुसंप्राप्तं दुर्वाससमकल्मषम् । स्थितं तं गोमतीतीरे चक्रतीर्थसमीपतः

yātrāyāmanusaṃprāptaṃ durvāsasamakalmaṣam | sthitaṃ taṃ gomatītīre cakratīrthasamīpataḥ

തീർത്ഥയാത്രയുടെ ക്രമത്തിൽ പാപകല്മഷരഹിതനായ ദുർവാസ മുനി എത്തി, ഗോമതീതീരത്ത് ചക്രതീർത്ഥസമീപം അവിടെ വസിച്ചു।

यात्रायाम्on a journey/pilgrimage
यात्रायाम्:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootयात्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
अनुसंप्राप्तम्having arrived/come
अनुसंप्राप्तम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअनु-सम्-प्राप् (धातु) → अनुसंप्राप्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्तः भूतकृदन्तः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘(तम्)…’ इति विशेषणम्
दुर्वाससमकल्मषम्the spotless Durvāsas
दुर्वाससमकल्मषम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदुर्वासस् + अ-कल्मष (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयः (दुर्वासाः एव अकल्मषः / दुर्वाससमः अकल्मषः—अर्थतः ‘दुर्वासाः’ इति नामविशेषणेन); पुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘(तम्)…’ इति विशेषणम्
स्थितम्standing/remaining
स्थितम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) → स्थित (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्तः भूतकृदन्तः; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘तम्’ इति विशेषणम्
तम्him
तम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन
गोमतीतीरेon the bank of the Gomati
गोमतीतीरे:
अधिकरण (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootगोमती + तीर (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (गोमत्याः तीरम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन
चक्रतीर्थसमीपतःnear the Cakratīrtha
चक्रतीर्थसमीपतः:
देशवाचक क्रियाविशेषण (Adverbial of place)
TypeIndeclinable
Rootचक्रतीर्थ + समीपतः (अव्यय)
Formअव्ययीभावः; ‘समीपतः’ इति तसिल्-प्रत्ययान्त-अव्यय (ablatival adverb) — ‘near/from near’

Unnamed narrator within Dvārakā Māhātmya

Tirtha: Cakratīrtha (on Gomati at Dvārakā)

Type: ghat

Scene: Durvāsā, austere and radiant, stands or sits in meditation on the sandy bank of the Gomati near a sacred ghat, with a hint of Dvārakā’s temples and the sea-breeze; pilgrims and waterfowl in the background.

D
Durvāsā
G
Gomatī River
C
Cakratīrtha

FAQs

Pilgrimage sanctifies space and time; the presence of a great ṛṣi marks a tīrtha as a living field of dharma.

Cakratīrtha near the Gomati River in the Dvārakā region (Ānarta).

No direct prescription, but the tīrtha-setting suggests customary rites like snāna and honoring visiting sages.