Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 57

Devanagari script

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे तृतीयेऽर्बुदखण्डेऽवियुक्तक्षेत्रमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ saptame prabhāsakhaṃḍe tṛtīye'rbudakhaṇḍe'viyuktakṣetramāhātmyavarṇanaṃnāma saptapañcāśattamo'dhyāyaḥ

Translation

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിന്റെ ഏകാശീതിസാഹസ്രി സംഹിതയിലെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ മൂന്നാം അർബുദഖണ്ഡത്തിൽ ‘അവിയുക്തക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന അമ്പത്തേഴാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Word by Word

• इति: thus; end-quotation marker
• इति: Sambandha (Discourse marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: iti (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-समाप्तिसूचक (quotative/closure particle)

• श्रीस्कांदे: in the revered Skanda (Purāṇa)
• श्रीस्कांदे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री-स्कन्द (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; ‘श्री’ उपपद-विशेषणयुक्त ‘स्कन्द’

• महापुराणे: in the Mahāpurāṇa
• महापुराणे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: महापुराण (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन

• एकाशीतिसाहस्र्यां: in the (collection) of eighty-one thousand (verses)
• एकाशीतिसाहस्र्यां: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एकाशीति-साहस्री (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; संख्या-विशेषण—‘एकाशीतिसाहस्री’ (81,000-related)

• संहितायाम्: in the Saṃhitā
• संहितायाम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन

• सप्तमे: in the seventh
• सप्तमे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; क्रमवाचक (ordinal)

• प्रभासखण्डे: in the Prabhāsa section
• प्रभासखण्डे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभास-खण्ड (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन

• तृतीये: in the third
• तृतीये: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तृतीय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन; क्रमवाचक

• अर्बुदखण्डे: in the Arbuda section
• अर्बुदखण्डे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अर्बुद-खण्ड (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी (7th), एकवचन

• अवियुक्तक्षेत्रमाहात्म्यवर्णनम्: the description of the greatness of the ‘Aviyukta-kṣetra’
• अवियुक्तक्षेत्रमाहात्म्यवर्णनम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अवियुक्त-क्षेत्र-माहात्म्य-वर्णन (प्रातिपदिक; समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; शीर्षक-रूपेण

• नाम: named; called
• नाम: Sambandha (Apposition marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: nāma (अव्यय/निपात)
• Form: अव्यय; नाम-निर्देशक निपात (appellative particle ‘called’)

• सप्तपञ्चाशत्तमः: fifty-seventh
• सप्तपञ्चाशत्तमः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त-पञ्चाशत्-तम (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन; क्रमवाचक—‘57th’

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Narrator/Redactor (colophon)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Aviyukta-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A manuscript-style closing: scribal flourish, chapter title ‘Aviyukta-kṣetra-māhātmya’, and the sense of completion before the next pilgrimage instruction begins.

Characters & Entities

• Skanda Mahāpurāṇa
• Prabhāsa Khaṇḍa
• Arbuda Khaṇḍa
• Aviyukta-kṣetra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

This is a colophon; it primarily preserves the textual identity and sacred framing of the māhātmya chapter.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Aviyukta-kṣetra is explicitly named as the focus of the chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse functions as an editorial closing statement for the chapter.