Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 8

एवमुक्त्वा ततो वाणी विरराम महीपते । तत्रास्ति कुण्डमपरं पवित्रं जलपूरितम् । तत्र स्नातो नरः सद्यः कुलं तारयतेऽखिलम्

evamuktvā tato vāṇī virarāma mahīpate | tatrāsti kuṇḍamaparaṃ pavitraṃ jalapūritam | tatra snāto naraḥ sadyaḥ kulaṃ tārayate'khilam

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, ഹേ രാജാവേ, ആ വാണി മൗനമായി. അവിടെ ശുദ്ധജലത്തോടെ നിറഞ്ഞ മറ്റൊരു പവിത്ര കുണ്ഡമുണ്ട്; അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ ഉടൻ തന്നെ തന്റെ സമസ്ത കുലത്തെയും തരിപ്പിക്കുന്നു।

एवम्thus
एवम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक-क्रियाविशेषण (adverb of manner: “thus”)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Kriyā (अनुषङ्गिक-क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त्वा (क्त्वान्त-कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिकक्रिया (having said)
ततःthen
ततः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/कालवाचक (then/from there)
वाणीspeech; the voice (of the speaker)
वाणी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवाणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st case), एकवचन (singular)
विररामceased; stopped
विरराम:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootरम् (धातु) + वि- (उपसर्ग)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect); प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
महीपतेO king
महीपते:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहीपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; सम्बोधन (8th case/vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मही + पति)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb: “there”)
अस्तिthere is
अस्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
कुण्डम्a pond; a sacred pool
कुण्डम्:
Karma (कर्म) / Kriyā-viṣaya (predicate nominative)
TypeNoun
Rootकुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
अपरम्another
अपरम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (qualifier of कुण्डम्)
पवित्रम्holy; purifying
पवित्रम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of कुण्डम्)
जलपूरितम्filled with water
जलपूरितम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootजल (प्रातिपदिक) + पूरित (कृदन्त, √पॄ/पूर्)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle: “filled”); तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषभावः (जलैः/जलस्य पूरितम्)
तत्रthere
तत्र:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
स्नातःhaving bathed
स्नातः:
Karta (कर्ता) (as qualifier of नरः)
TypeAdjective
Rootस्ना (धातु) + क्त (क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle: “bathed”)
नरःa man
नरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन
सद्यःimmediately
सद्यः:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण (immediately)
कुलम्family; lineage
कुलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचन
तारयतेsaves; delivers
तारयते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootतॄ (धातु) (तारयति-णिच्)
Formलट् (वर्तमान); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; णिच्-प्रयोग (causative: “causes to cross/save”)
अखिलम्entire; whole
अखिलम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअखिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of कुलम्)

Pulastya

Tirtha: Unnamed ‘aparaṃ kuṇḍam’ (another sacred pool)

Type: kund

Listener: King (mahīpati) within the frame-story

Scene: A clear, water-filled kuṇḍa beside the hermitage; pilgrims descend steps, bathe, and offer water-libations; the atmosphere is pristine and sanctified.

G
Gautamāśrama
K
Kuṇḍa (sacred pool)

FAQs

Tīrtha-snānā (ritual bathing in a holy place) is portrayed as purifying not only the individual but also benefiting ancestors and descendants.

A sacred kuṇḍa (pool) located at/near Gautamāśrama in the Arbuda Khaṇḍa narrative.

Snāna (bathing) in the holy kuṇḍa for immediate, far-reaching merit.