Adhyaya 40

Verse 1

पुलस्त्य उवाच । ततः कामेश्वरं गच्छेत्तत्र कामप्रतिष्ठितम् । यस्मिन्दृष्टे सदा मर्त्यः सुरूपः सुप्रभो भवेत्

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—അതിനുശേഷം കാമേശ്വരത്തിലേക്ക് പോകണം; അവിടെ കാമൻ പ്രതിഷ്ഠിതനാണ്. അവനെ ദർശിച്ചാൽ മർത്ത്യൻ എപ്പോഴും സുന്ദരരൂപനും ദീപ്തിമാനുമായിത്തീരും।

Verse 2

ययातिरुवाच । त्वया प्रोक्तं पुरा शंभुः कामबाण भयात्किल । वालखिल्याश्रमं प्राप्तो यत्र लिंगं पपात ह

യയാതി പറഞ്ഞു—നീ മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ, ശംഭു കാമന്റെ ബാണഭയത്താൽ (എന്ന് കേൾക്കുന്നു) വാലഖില്യരുടെ ആശ്രമത്തിലെത്തി; അവിടെ ലിംഗം പതിച്ചു।

Verse 3

स कथं पूजितस्तेन शंभुर्मे कौतुकं महत् । वद सर्वं द्विजश्रेष्ठ कामेश्वरनिवेशनम्

അവിടെ ശംഭുവിനെ എങ്ങനെ പൂജിച്ചു? എനിക്ക് മഹത്തായ കൗതുകമുണ്ട്. ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, കാമേശ്വരന്റെ നിവാസത്തെക്കുറിച്ച് എല്ലാം പറയുക।

Verse 4

पुलस्त्य उवाच । मुक्तलिंगेऽपि देवेशे न स्मरस्तं मुमोच ह । दर्शयन्नात्मनो बाणं तस्यासौ पृष्ठतः स्थितः

പുലസ്ത്യൻ പറഞ്ഞു—ദേവേശൻ ലിംഗം വിട്ടിട്ടും സ്മരൻ (കാമൻ) അവനെ വിട്ടില്ല. തന്റെ ബാണം കാണിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ അവന്റെ പിന്നിൽ നിന്നു।

Verse 5

ततो वाराणसीं प्राप्तस्तद्भयात्त्रिपुरांतकः । तत्राऽपि च तथा दृष्ट्वा धृतचापं मनोभवम्

അവന്റെ ഭയത്താൽ ത്രിപുരാന്തകൻ (ശിവൻ) വാരാണസിയിൽ എത്തി. അവിടെയും വില്ലേന്തിയ മനോഭവനെ (കാമനെ) കണ്ടപ്പോൾ, വീണ്ടും അതേ അവസ്ഥ തന്നെ കണ്ടു.

Verse 6

ततः प्रयागमापन्नः केदारं च ततः परम् । नैमिषं भद्रकर्णं च जंबूमार्गे त्रिपुष्करम्

അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം പ്രയാഗത്തിൽ എത്തി, പിന്നെ കേദാരത്തിലേക്കു പോയി. നൈമിഷം, ഭദ്രകർണം, കൂടാതെ ജംബൂമാർഗ വഴിയായി ത്രിപുഷ്കരത്തിലും എത്തി.

Verse 7

गोकर्णं च प्रभासं च पुण्यं च कृमिजांगलम् । गगाद्वारं गयाशीर्षं कालाभीष्टं वटेश्वरम्

അദ്ദേഹം ഗോകർണം, പ്രഭാസം, പുണ്യമായ കൃമിജാങ്ഗലവും സന്ദർശിച്ചു. ഗംഗാദ്വാരം, ഗയാശീർഷം, കാലാഭീഷ്ടം, വടേശ്വരവും എത്തി.

Verse 8

किं वा तेन बहूक्तेन तीर्थान्यायतनानि च । असंख्यानि गतो देवः कामं च ददृशे तथा

എന്തിന് അധികം പറയണം? ദേവൻ അനവധി തീർത്ഥങ്ങളിലേക്കും പുണ്യധാമങ്ങളിലേക്കും പോയി; എങ്കിലും അവിടെയും കാമനെ തന്നെയായിരുന്നു കാണുന്നത്.

Verse 9

यत्रयत्र महादेवस्तद्भयान्नृप गच्छति । तत्रतत्र पुनः कामं प्रपश्यति धृतायुधम्

ഹേ രാജാവേ, മഹാദേവൻ അവന്റെ ഭയത്താൽ എവിടെയെവിടെയോ പോകുമ്പോൾ, അവിടെയവിടെ ആയുധധാരിയായ കാമനെ വീണ്ടും വീണ്ടും കാണുന്നു.

Verse 10

कस्यचित्त्वथकालस्य पुनः प्राप्तोऽर्बुदं प्रति । तत्रापश्यत्तथा काममाकर्णाकर्षितायुधम् । आकुंचितैकपादं च स्थिरदृष्टिं नृपो त्तम

കുറെ കാലത്തിനു ശേഷം അവൻ വീണ്ടും അർബുദത്തിലേക്ക് മടങ്ങി. അവിടെ കർണ്ണാന്തം വരെ വലിച്ച അമ്പായുധത്തോടെ, ഒരു കാൽ മടക്കി, സ്ഥിരദൃഷ്ടിയോടെ നിന്ന കാമനെ അവൻ വീണ്ടും കണ്ടു, ഹേ നൃപോത്തമാ।

Verse 11

अथाऽसौ भगवाञ्छांतः प्रियादुःखसमन्वितः । क्रोधं चक्रे विशेषेण दृष्ट्वा तं पुरतः स्थितम्

അപ്പോൾ ആ ഭഗവാൻ ശാന്തനായിരുന്നാലും, പ്രിയവിയോഗദുഃഖം ഹൃദയത്തിൽ ധരിച്ച്, മുന്നിൽ നിന്ന അവനെ കണ്ടതുമാത്രത്തിൽ അത്യന്തം ക്രോധിച്ചു।

Verse 12

तस्य कोपाभिभूतस्य तृतीयान्नयनान्नृप । निश्चक्राम महाज्वाला ययाऽसौ भस्मसात्कृतः

ഹേ രാജാവേ, ക്രോധാവേശത്തിലായിരുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്റെ തൃതീയനേത്രത്തിൽ നിന്ന് മഹാജ്വാല പുറപ്പെട്ടു; അതിനാൽ അവൻ ഭസ്മമായി.

Verse 13

सचापः सशरो राजंस्तस्मिन्पर्वतरोधसि । शंकरो रोषपर्यंतं गत्वा सौख्यमवाप्तवान्

ഹേ രാജാവേ, ആ പർവ്വതച്ചരിവിൽ വില്ലും അമ്പുകളും സഹിതം (അവൻ) വീണുകിടന്നു; ശങ്കരൻ ക്രോധത്തിന്റെ അറ്റം വരെ ചെന്ന ശേഷം ശാന്തിയും സുഖവും പ്രാപിച്ചു।

Verse 14

कैलासं पर्वतश्रेष्ठं जगाम सुरपूजितः । दग्धे मनोभवे भार्या रतिरस्य पतिव्रता । व्यलपत्करुणं दीना पतिशोकपरि प्लुता

ദേവന്മാർ പൂജിച്ച അദ്ദേഹം പർവ്വതശ്രേഷ്ഠമായ കൈലാസത്തിലേക്ക് പോയി. മനോഭവൻ (കാമൻ) ദഗ്ധനായപ്പോൾ, അവന്റെ പതിവ്രതയായ ഭാര്യ രതി ദീനയായി, ഭർത്തൃശോകത്തിൽ മുങ്ങി, കരുണമായി വിലപിച്ചു।

Verse 15

ततो दारूणि चाहृत्य चितिं कृत्वा नराधिप । आरुरोहाग्निसंदीप्तां चितिं सा पतिदुःखिता । तावदाकाशगां वाणीं शुश्राव च यशस्विनी

അപ്പോൾ, ഹേ നരാധിപാ! അവൾ വിറകുകൾ കൊണ്ടുവന്ന് ചിത ഒരുക്കി; ഭർത്തൃവിയോഗദുഃഖത്തിൽ പീഡിതയായി അഗ്നിദീപ്തമായ ചിതയിൽ കയറി. അതേസമയം യശസ്വിനിയായ അവൾ ആകാശവാണി കേട്ടു.

Verse 16

वागुवाच । मा पुत्रि साहसं कार्षीस्तपसा तिष्ठ सुन्दरि । भूयः प्राप्स्यसि भर्त्तारं कामें तुष्टेन शंभुना

വാണി പറഞ്ഞു—“മകളേ, അപ്രമാദമായി സാഹസം ചെയ്യരുത്. സുന്ദരീ, തപസ്സിൽ സ്ഥിരയായി നിലകൊൾ. ശംഭു പ്രസന്നനായാൽ നീ വീണ്ടും ഭർത്താവായ കാമനെ പ്രാപിക്കും.”

Verse 17

सा श्रुत्वा तां तदा वाणीं समुत्तस्थौ समुमध्यमा । देवमाराधयामास दिवानक्तमतंद्रिता । व्रतैर्दानैर्जपैर्होमैरुपवासैस्तथा परैः

ആ വാണി കേട്ടപ്പോൾ സുമധ്യമയായ അവൾ ഉടൻ എഴുന്നേറ്റു. ക്ഷീണമില്ലാതെ പകലും രാത്രിയും ദേവനെ ആരാധിച്ചു—വ്രതം, ദാനം, ജപം, ഹോമം, ഉപവാസം എന്നിവയും മറ്റു നിയമങ്ങളും കൊണ്ട്.

Verse 18

ततो वर्ष सहस्रांते तुष्टस्तस्या महेश्वरः । अब्रवीद्वद कल्याणि वरं यन्मनसि स्थितम्

പിന്നീട് ആയിരം വർഷങ്ങളുടെ അവസാനം മഹേശ്വരൻ അവളിൽ പ്രസന്നനായി പറഞ്ഞു—“കല്യാണീ, പറയുക; നിന്റെ മനസ്സിൽ നിലകൊള്ളുന്ന വരം ഏതാണ്?”

Verse 19

रतिरुवाच । यदि तुष्टोऽसि मे देव भगवंल्लोक भावनः । अक्षतांगः पुनः कामः कांतो मे जायतां पतिः

രതി പറഞ്ഞു—“ഹേ ദേവാ, ഹേ ഭഗവൻ, ലോകങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കുന്നവനേ! നിങ്ങൾ എനിക്കു പ്രസന്നനായാൽ, അക്ഷതാംഗനായി കാമൻ വീണ്ടും എന്റെ പ്രിയ ഭർത്താവാകട്ടെ.”

Verse 20

एवमुक्ते तया वाक्ये तत्क्षणात्समुपस्थितः । यथा सुप्तो महाराज तद्वद्रूपः स हर्षित

അവൾ അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ഉടനെ അതേ ക്ഷണത്തിൽ അവൻ പ്രത്യക്ഷനായി. മഹാരാജാവേ, നിദ്രയിൽ നിന്ന് ഉണർന്നവനെപ്പോലെ, മുൻപത്തെ രൂപം തന്നേ ധരിച്ചു ഹർഷത്തോടെ നിന്നു.

Verse 21

इक्षुयष्टिमयं चापं पुष्पबाणसमन्वितम् । भृंगश्रेणिमय्या मौर्व्या शोभितं सुमनोहरम्

അവൻ ഇക്ഷുദണ്ഡത്തിൽ നിന്നുണ്ടാക്കിയ വില്ല് ധരിച്ചു; പുഷ്പബാണങ്ങളാൽ യുക്തവും, ഭൃംഗശ്രേണിരൂപമായ ഞാണാൽ അലങ്കൃതവും, അത്യന്തം മനോഹരവുമായിരുന്നു.

Verse 22

ततो रतिसमायुक्तः प्रणिपत्य महेश्वरम् । अनुज्ञातस्तु तेनैव स्वव्यापारेऽभ्यवर्त्तत

പിന്നീട് രതിയോടൊപ്പം ചേർന്ന് അവൻ മഹേശ്വരനെ പ്രണാമം ചെയ്തു. അവിടുത്തെ അനുവാദം ലഭിച്ചതോടെ അവൻ തന്റെ നിയത കർത്തവ്യത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.

Verse 23

स दृष्ट्वा शिवमाहात्म्यं श्रद्धां कृत्वा नृपोत्तम । शिवं संस्थापयामास पर्वतेऽर्बुदसंज्ञिते

ശിവമാഹാത്മ്യം കണ്ട നൃപോത്തമനായ രാജാവ് ശ്രദ്ധയോടെ ‘അർബുദ’ എന്ന പർവതത്തിൽ ശിവനെ സ്ഥാപിച്ചു (ലിംഗം/ക്ഷേത്രം).

Verse 24

यस्मिन्दृष्टे महाराज नारी वा यदि वा नरः । सप्तजन्मांतराण्येव न दौर्भाग्यमवाप्नुयात्

മഹാരാജാവേ, അവനെ (അവിടെ സ്ഥാപിതനായ ശിവനെ) ദർശിച്ചാൽ മാത്രം, സ്ത്രീയായാലും പുരുഷനായാലും, ഏഴ് ജന്മങ്ങളോളം ദുര്ഭാഗ്യം അനുഭവിക്കുകയില്ല.

Verse 25

एवमेतन्मया ख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि । कामेश्वरस्य माहात्म्यं कामदाह सविस्तरम्

നീ എന്നോടു ചോദിച്ചതെല്ലാം ഇങ്ങനെ ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞു—കാമേശ്വരന്റെ മഹാത്മ്യവും കാമദഹനത്തിന്റെ വൃത്താന്തവും സവിശേഷമായി।

Verse 40

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे तृतीयेऽर्बुदखंडे कामेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम चत्वारिंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഏഴാം പ്രഭാസഖണ്ഡത്തിലെ മൂന്നാം അർബുദഖണ്ഡത്തിൽ ‘കാമേശ്വരമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന നാല്പതാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।