Adhyaya 4

Verse 1

सूत उवाच । स कृत्वा स्वाश्रमं तत्र वसिष्ठो भगवान्मुनिः । तत्र शंभोर्निवासाय तपस्तेपे सुदारुणम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അവിടെ ഭഗവാൻ മുനി വസിഷ്ഠൻ തന്റെ ആശ്രമം സ്ഥാപിച്ച് വസിച്ചു. ശംഭു അവിടെ വസിക്കേണ്ടതിനായി അദ്ദേഹം അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 2

स बभूव मुनिः सम्यक्फलाहारसमन्वितः । शीर्ण पर्णाशनः पश्चाद्द्वे शते समपद्यत

ആ മുനി ശാസ്ത്രീയനിയമത്തോടെ ഫലാഹാരത്തിൽ ജീവിച്ചു. പിന്നെ ഉണങ്ങിയ ഇലകൾ ആഹാരമാക്കി ഇരുനൂറു വർഷം അതുപോലെ തുടർന്നു.

Verse 3

जलाहारः पञ्चशतवर्षाणि संबभूव ह । वर्षाणां वायुभक्षोऽभूत्ततो दशशतानि च

അദ്ദേഹം അഞ്ചുനൂറു വർഷം ജലമാത്രം ആഹാരമായി തുടരന്നു. തുടർന്ന് മറ്റൊരു ആയിരം വർഷം വായുഭക്ഷനായി, പ്രാണമാത്രത്തിൽ നിലകൊണ്ടു.

Verse 4

पञ्चाग्निसाधको ग्रीष्मे हेमन्ते सलिलाशयः । वर्षास्वाकाशवासी च सहस्रं च ततोऽभवत्

ഗ്രീഷ്മത്തിൽ അദ്ദേഹം പഞ്ചാഗ്നി-സാധന ചെയ്തു; ഹേമന്തത്തിൽ ജലത്തിൽ വസിച്ചു; വർഷാകാലത്ത് തുറന്ന ആകാശത്തിൻ കീഴിൽ പാർത്തു—ഇങ്ങനെ അദ്ദേഹം മറ്റൊരു ആയിരം വർഷം തുടർന്നു.

Verse 5

ततस्तुष्टो महादेवस्तस्यर्षेः सुमहात्मनः । भित्त्वा तं पर्वतं सद्यस्तत्पुरो लिंगमुत्थितम् । तं दृष्ट्वा विस्मयाविष्टो मुनिः स्तोत्रमुदैरयत्

അപ്പോൾ ആ മഹാത്മ ഋഷിയുടെ തപസ്സിൽ പ്രസന്നനായ മഹാദേവൻ ക്ഷണത്തിൽ ആ പർവ്വതം ഭേദിച്ച്, അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുമ്പിൽ ശിവലിംഗം ഉദ്ഭവിപ്പിച്ചു. അതു കണ്ടു വിസ്മയാവിഷ്ടനായ മുനി സ്തോത്രം ഉച്ചരിച്ചു.

Verse 6

नमः शिवाय शुद्धाय सर्वगायाऽमृताय च । कपर्द्दिने नमस्तुभ्यं नमस्तस्मै त्रिमूर्त्तये

ശുദ്ധനും സർവ്വവ്യാപിയും അമൃതസ്വരൂപനുമായ ശിവനു നമസ്കാരം. ഹേ കപർദിനേ, നിനക്കു നമസ്കാരം; ത്രിമൂർത്തിസ്വരൂപനായ ആ പരമേശ്വരനു നമസ്കാരം.

Verse 7

नमः स्थूलाय सूक्ष्माय व्यापकाय महात्मने । निषंगिणे नमस्तुभ्यं त्रिनेत्राय नमोनमः

സ്ഥൂലവും സൂക്ഷ്മവും ആയി, സർവ്വവ്യാപിയായ മഹാത്മാവിനു നമസ്കാരം. ഹേ ആയുധധാരീ പ്രഭോ, നിനക്കു നമസ്കാരം; ത്രിനേത്രനു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.

Verse 8

नमश्चन्द्रकलाधार नमो दिग्वसनाय च । पिनाकपाणये तुभ्यमष्टमूर्ते नमोनमः

ചന്ദ്രകലാധാരനു നമസ്കാരം, ദിഗംബരനു നമസ്കാരം. ഹേ പിനാകപാണീ, നിനക്കു നമസ്കാരം; അഷ്ടമൂർത്തിയായ പ്രഭുവിനു വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.

Verse 9

नमस्ते ज्ञानरूपाय ज्ञानगम्याय ते नमः । नमस्ते ज्ञानदेहाय सर्वज्ञानमयाय च

ജ്ഞാനസ്വരൂപനായ നിനക്കു നമസ്കാരം; ജ്ഞാനത്തിലൂടെയേ ഗമ്യനായ നിനക്കു നമസ്കാരം. ജ്ഞാനദേഹനായ നിനക്കു നമസ്കാരം; സർവ്വജ്ഞാനമയനായ പ്രഭുവിനു നമസ്കാരം.

Verse 10

काशीपते नमस्तुभ्यं गिरिशाय नमोनमः । जगत्कारणरूपाय महादेवाय ते नमः

ഹേ കാശീപതേ, നിനക്കു നമസ്കാരം; ഹേ ഗിരീശാ, വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം. ജഗത്തിന്റെ കാരണസ്വരൂപനായ മഹാദേവനു നമസ്കാരം.

Verse 11

गौरीकान्त नम स्तुभ्यं नमस्तुभ्यं शिवात्मने । ब्रह्मविष्णुस्वरूपाय त्रिनेत्राय नमोनमः

ഹേ ഗൗരീകാന്താ! നിനക്കു നമസ്കാരം; ശിവാത്മസ്വരൂപാ! നിനക്കു നമസ്കാരം. ബ്രഹ്മാ-വിഷ്ണുസ്വരൂപാ, ത്രിനേത്രപ്രഭോ! വീണ്ടും വീണ്ടും നമസ്കാരം.

Verse 12

विश्वरूपाय शुद्धाय नमस्तुभ्यं महात्मने । नमो विश्वस्वरूपाय सर्वदेवमयाय च

വിശ്വരൂപനായ ശുദ്ധ പരമാത്മാവേ! നിനക്കു നമസ്കാരം, മഹാത്മാവേ. നിന്റെ സ്വരൂപം തന്നെയാണ് വിശ്വം; നീ സർവ്വദേവമയൻ—നിനക്കു നമസ്കാരം.

Verse 13

सूत उवाच । एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । परितुष्टोऽस्मि ते भद्रं वरं वरय सुव्रत

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അന്നേ നിമിഷം ശരീരമില്ലാത്ത ഒരു വാണി പറഞ്ഞു: “ഹേ ഭദ്രാ! ഞാൻ നിന്നിൽ പ്രസന്നനാണ്. ഹേ സുവ്രതാ! ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക.”

Verse 14

इत्युक्त्वा पर्वतं भित्त्वा तत्पुरो लिंगमुत्थितम्

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ പർവ്വതം പിളർന്നു, അവന്റെ മുമ്പിൽ തന്നെ ശിവലിംഗം ഉദ്ഭവിച്ചു.

Verse 15

वसिष्ठ उवाच । लिंगेऽस्मिंस्तव सांनिध्यं सदा भवतु शंकर । मया पूर्वं प्रतिज्ञातं नगस्येह महात्मने । सत्यं कुरु वचो मे त्वं यदि तुष्टोऽसि शंकर

വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ ശങ്കരാ! ഈ ലിംഗത്തിൽ നിന്റെ സാന്നിധ്യം എപ്പോഴും നിലനില്ക്കട്ടെ. ഞാൻ മുമ്പ് ഇവിടെ ഈ മഹത്തായ പർവ്വതത്തോട് പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തിരുന്നു. ഹേ ശങ്കരാ, നീ പ്രസന്നനാണെങ്കിൽ എന്റെ വാക്ക് സത്യമാക്കുക.”

Verse 16

श्रीभगवानुवाच । अद्यप्रभृति लिंगेऽस्मिन्सांनिध्यं मे भविष्यति । त्वद्वाक्याद्ब्राह्मणश्रेष्ठ सर्वं सत्यं भविष्यति

ശ്രീഭഗവാൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഇന്നുമുതൽ ഈ ലിംഗത്തിൽ എന്റെ സാന്നിധ്യം നിത്യമായി നിലനിൽക്കും. ഹേ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, നിന്റെ വാക്കിന്റെ ബലത്തിൽ എല്ലാം സത്യമായിത്തീരും.

Verse 17

स्तोत्रेणानेन यो मर्त्यो मां स्तविष्यति भक्तितः । कृष्णपक्षे चतुर्दश्यामाश्विने मुनिसत्तम

ഹേ മുനിസത്തമാ, ആശ്വിനമാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ചതുര്ദശി ദിനത്തിൽ ഏതൊരു മർത്ത്യനും ഭക്തിയോടെ ഈ സ്തോത്രംകൊണ്ട് എന്നെ സ്തുതിക്കുന്നുവെങ്കിൽ.

Verse 18

मत्प्रियार्थं तु शक्रेण प्रेषिता मुनिसत्तम । मन्दाकिनीति विख्याता नदी त्रैलोक्यपाविनी

ഹേ മുനിസത്തമാ, എനിക്ക് പ്രിയമായ കാര്യമെന്നതിനാൽ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) ‘മന്ദാകിനി’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ, ത്രിലോകപാവിനിയായ ഒരു നദിയെ പ്രേഷിച്ചു.

Verse 19

देवस्योत्तरदिग्भागे कुंडं तिष्ठति नित्यशः । तस्यां स्नात्वा मुनिश्रेष्ठ लिंगं मे पश्यते तु यः । स याति परमं स्थानं जरामरणवर्जितम्

ദേവാലയത്തിന്റെ ഉത്തരദിക്കുഭാഗത്ത് ഒരു കുണ്ഡം നിത്യമായി നിലകൊള്ളുന്നു. ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, അതിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് എന്റെ ലിംഗം ദർശിക്കുന്നവൻ ജരാമരണവರ್ಜിതമായ പരമസ്ഥാനത്തെ പ്രാപിക്കും.

Verse 20

अचलं भेदयित्वा तु यस्मान्मे लिंगमुद्गतम् । अचलेश्वरनाम्नैव लोके ख्यातिं गमिष्यति

അചലപർവ്വതം ഭേദിച്ച് എന്റെ ലിംഗം ഉദ്ഭവിച്ചതിനാൽ, അത് ലോകത്തിൽ ‘അചലേശ്വരൻ’ എന്ന നാമത്താലേ പ്രസിദ്ധിയിലാകും.

Verse 21

अस्य लिंगस्य माहात्म्यान्न कदाचिच्चलिष्यति । सर्वथा म इदं लिंगं प्रलयान्ते न चाल्यते

ഈ ലിംഗത്തിന്റെ മഹാത്മ്യത്താൽ ഇത് ഒരിക്കലും ചലിക്കുകയില്ല. എല്ലായ്പ്പോഴും എന്റെ ഈ ലിംഗം പ്രളയാന്തത്തിലും അചലമായിരിക്കും.

Verse 22

सूत उवाच । एतावदुक्त्वा वचनं विरराम महेश्वरः । वसिष्ठोऽपि सुहृष्टात्मा गौतमाद्या मुनीश्वराः

സൂതൻ പറഞ്ഞു: ഇത്രയും പറഞ്ഞ ശേഷം മഹേശ്വരൻ മൗനമായി. വസിഷ്ഠനും ഹൃദയം നിറഞ്ഞ സന്തോഷത്തോടെ, ഗൗതമാദി മുനീശ്വരന്മാരും ആനന്ദിച്ചു.

Verse 23

शक्रादयस्ततो देवास्तीर्थान्यायतनानि च । आनयामास ब्रह्मर्षिस्तपसा पर्वतोत्तमे

അപ്പോൾ ശക്രാദി ദേവന്മാർ തീർത്ഥങ്ങളെയും പുണ്യായതനങ്ങളെയും അവിടെ കൊണ്ടുവന്നു; ബ്രഹ്മർഷി തന്റെ തപോബലത്താൽ അവയെ ആ ശ്രേഷ്ഠ പർവ്വതത്തിലേക്ക് ആകർഷിച്ചു.

Verse 24

ततस्तुष्टः सुरश्रेष्ठस्तत्र वासमथाकरोत्

അപ്പോൾ സന്തുഷ്ടനായ ദേവശ്രേഷ്ഠൻ അവിടെ തന്നെ വാസമാക്കി.