Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 5
Devanagari script
हरिरुवाच । अनेन वपुषा देवि पर्वतेऽर्बुदसंज्ञके । अहं स्थास्यामि ते वाक्यात्सदा लोक हिते रतः
Transliteration
hariruvāca | anena vapuṣā devi parvate'rbudasaṃjñake | ahaṃ sthāsyāmi te vākyātsadā loka hite rataḥ
Translation
ഹരി അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദേവീ! ഈ രൂപത്തോടെയേ ‘അർബുദ’ എന്ന പർവതത്തിൽ നിന്റെ വചനപ്രകാരം ഞാൻ സദാ ലോകഹിതത്തിൽ നിരതനായി വസിക്കും।
Word by Word
हरिःHari
हरिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (1st case)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect); प्रथमपुरुष; एकवचनम्; परस्मैपदम्
अनेनwith this
अनेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; तृतीया (3rd case); विशेषणम् (वपुषा)
वपुषाbody, form
वपुषा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; तृतीया (3rd case)
देविO goddess
देवि:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचनम्; सम्बोधन (Vocative)
पर्वतेon the mountain
पर्वते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचनम्; सप्तमी (7th case)
अर्बुदसंज्ञकेnamed Arbuda
अर्बुदसंज्ञके:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootअर्बुद + संज्ञक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचनम्; सप्तमी (7th case); विशेषणम् (पर्वते); षष्ठी-तत्पुरुषः (अर्बुदस्य संज्ञा यस्य)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; एकवचनम्; प्रथमा (1st case)
स्थास्यामिI will remain
स्थास्यामि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future); उत्तमपुरुष; एकवचनम्; परस्मैपदम्
तेyour
ते:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; एकवचनम्; षष्ठी (6th case)
वाक्यात्because of (your) word
वाक्यात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; पञ्चमी (5th case)
सदाalways
सदा:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formनित्यत्वार्थक-अव्यय (adverb)
लोकof the world
लोक:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; एकवचनम्; षष्ठी (6th case) (हिते इत्यस्य)
हितेfor the welfare
हिते:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootहित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √धा)
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; सप्तमी (7th case); अर्थे (for the welfare)
रतःdevoted, engaged
रतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootरत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √रम्)
Formपुंलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (1st case); भूतकृदन्त (past participle) विशेषणम् (अहम्)
Speaker
Hari (Viṣṇu)
Characters & Entities
H
Hari (Viṣṇu)P
Pṛthivī (Bhūmi)A
Arbuda mountainFAQs
The Lord’s presence at a sacred place is portrayed as an act of lokahita—ongoing compassion enacted through sacred geography.
Arbuda mountain (Arbuda-parvata) and its associated tīrtha where Hari abides.
No explicit rite; it establishes the site’s authority for pilgrimage by declaring the deity’s perpetual residence there.