Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 15

Devanagari script

अंबरीष उवाच । राजा त्वं सर्वदेवानां त्रैलोक्यस्य तथेश्वरः । सप्तद्वीपवती राजा अहं वृत्रनिषूदन

Transliteration

aṃbarīṣa uvāca | rājā tvaṃ sarvadevānāṃ trailokyasya tatheśvaraḥ | saptadvīpavatī rājā ahaṃ vṛtraniṣūdana

Translation

അംബരീഷൻ പറഞ്ഞു— നീ സർവ്വദേവന്മാരുടെയും രാജാവും ത്രിലോകത്തിന്റെ അധീശ്വരനും ആകുന്നു. എന്നാൽ ഹേ വൃത്രനിഷൂദന, ഞാൻ സപ്തദ്വീപയുക്തമായ ഭൂമിയുടെ രാജാവാണ്.

Word by Word

• अंबरीषः: Ambarīṣa
• अंबरीषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अंबरीष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; धातु: वच् (वचने)

• राजा: (you are) king
• राजा: Karta (Predicate/कर्ता-समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (predicate nominative)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: मध्यमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• सर्वदेवानाम्: of all gods
• सर्वदेवानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: सर्वदेव (प्रातिपदिक; सर्व+देव)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• त्रैलोक्यस्य: of the three worlds
• त्रैलोक्यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्रैलोक्य (प्रातिपदिक; त्रि+लोक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय (adverb: ‘so/likewise’)

• ईश्वरः: lord
• ईश्वरः: Karta (Predicate/कर्ता-समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (predicate nominative)

• सप्तद्वीपवती: (the earth) having seven continents
• सप्तद्वीपवती: Karta (Predicate/कर्ता-समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त-द्वीप-वती (प्रातिपदिक; सप्त + द्वीप + वत्/वती)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (implied: पृथिवी)

• राजा: king
• राजा: Karta (Predicate/कर्ता-समानााधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय (predicate nominative)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• वृत्रनिषूदन: O slayer of Vṛtra
• वृत्रनिषूदन: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वृत्र-निषूदन (प्रातिपदिक; वृत्र + निषूदन)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

Speaker

Ambārīṣa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Arbuda (Arbudācala)

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: Indra (Vṛtra-niṣūdana)

Visual Art Cues

Scene: A royal sage-king Ambārīṣa addresses Indra with calm dignity: Indra enthroned with celestial regalia; Ambārīṣa in earthly royal attire yet with ascetic serenity, hands in respectful gesture, emphasizing cosmic hierarchy.

Characters & Entities

• Ambārīṣa
• Indra (Vṛtraniṣūdana)
• Trailokya
• Sapta-dvīpa (seven continents)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even vast sovereignty—celestial or terrestrial—is still a limited attainment; the devotee’s horizon is set beyond dominion toward the highest good.

Which specific holy site (Tīrtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named; the verse continues the moral-theological dialogue within the Arbuda-khaṇḍa narrative frame.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it contrasts realms of rulership to underscore the limited value of worldly boons.