Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 6

Devanagari script

तस्मात्कुरु प्रसादं मे विदित्वैतत्सुरेश्वर । कृत्येऽस्मिन्स्म र्यतामन्यस्त्रिपुरारेर्बिभेम्यहम्

Transliteration

tasmātkuru prasādaṃ me viditvaitatsureśvara | kṛtye'sminsma ryatāmanyastripurārerbibhemyaham

Translation

അതുകൊണ്ട്, ഹേ സുരേശ്വരാ, ഇതറിഞ്ഞ് എനിക്കു പ്രസാദം കാട്ടണമേ. ഈ കാര്യത്തിൽ മറ്റൊരാളെ നിയോഗിക്കണം; ത്രിപുരാരി (ശിവൻ) എന്നെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നു.

Word by Word

• तस्मात्: therefore
• तस्मात्: Hetu (Reason/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-एकवचनस्य अव्ययीभूत-प्रयोगः; हेत्वर्थे (therefore/from that reason)

• कुरु: do
• कुरु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

• प्रसादम्: favor, grace
• प्रसादम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• मे: to me
• मे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (सम्प्रदान), एकवचन; सर्वनाम

• विदित्वा: having known
• विदित्वा: Purvakala-Kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), परस्मैपदी; 'having known'

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• सुरेश्वर: O lord of the gods
• सुरेश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुर + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सुराणाम् ईश्वरः)

• कृत्ये: in this rite/act
• कृत्ये: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; सर्वनाम

• स्म: indeed/just
• स्म: Prayojaka (Emphasis/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: स्म (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic/recitative particle)

• र्यताम्: let (him) be remembered
• र्यताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातोः 'स्मृ' → 'स्मर्यताम्' (let (him) be remembered)

• अन्यः: another (one)
• अन्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• त्रिपुरारेः: of Tripurāri (Śiva)
• त्रिपुरारेः: Shashthi-Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्रिपुर + अरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रिपुरस्य अरिः = enemy of Tripura)

• बिभेमि: I fear
• बिभेमि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भी (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

Speaker

Vāyu

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Nāga-bila

Type: cave

Visual Art Cues

Scene: A supplicant figure addresses Indra (or a deva-lord), palms joined, requesting favor and asking that another be appointed, explicitly fearing Tripurāri.

Characters & Entities

• Vāyu
• Indra (Sureśvara)
• Tripurāri (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even divine agents respect the higher authority of Śiva; dharma includes humility and caution in acts touching sacred power.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The continuing episode belongs to Hāṭakeśvara-kṣetra’s tīrtha-mahima, centered on the Nāga-bila.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a request for dispensation/alternate assignment due to fear of transgressing against Śiva.