Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 71

Devanagari script

या नारी दुर्भगा वन्ध्या काणा रूपविवर्जिता । साऽपि त्वद्दर्शनादेव भविष्यति सुरूपधृक् । प्रजावती सुभोगाढ्या सुभगा नात्र संशयः

Transliteration

yā nārī durbhagā vandhyā kāṇā rūpavivarjitā | sā'pi tvaddarśanādeva bhaviṣyati surūpadhṛk | prajāvatī subhogāḍhyā subhagā nātra saṃśayaḥ

Translation

ഏതു സ്ത്രീ ദുർഭാഗ്യവതി, വന്ധ്യ, കാണി അല്ലെങ്കിൽ രൂപഹീനയായാലും—നിന്റെ ദർശനമാത്രത്താൽ അവളും സുന്ദരരൂപം ധരിക്കും; സന്താനവതി, സദ്ഭോഗ-സമ്പത്താൽ സമൃദ്ധയും സൗഭാഗ്യവതിയും ആവും—ഇതിൽ സംശയമില്ല।

Word by Word

• या: who (she)
• या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• नारी: woman
• नारी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन

• दुर्भगा: unfortunate
• दुर्भगा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुर्भग (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वन्ध्या: barren
• वन्ध्या: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वन्ध्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• काणा: one-eyed; with defective eye
• काणा: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: काण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• रूपविवर्जिता: devoid of beauty
• रूपविवर्जिता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रूप (प्रातिपदिक) + विवर्जित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (रूपेण विवर्जिता = devoid of beauty)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अपि: also; even
• अपि: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपवादार्थक-अव्यय (also/even)

• त्वत्: your
• त्वत्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; समासपूर्वपद (your)

• दर्शनात्: from seeing; by beholding
• दर्शनात्: Apadana/Hetu (Cause/अपादान-हेतु)
• Type: Noun
• Root: दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन; हेतौ (from/through the act of seeing)

• एव: indeed; just
• एव: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्यय (emphasis)

• भविष्यति: will become
• भविष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• सुरूपधृक्: possessing beautiful form
• सुरूपधृक्: Karta-predicative (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + रूप (प्रातिपदिक) + धृ (धातु)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहि (सु-रूपं धारयति इति)

• प्रजावती: having children
• प्रजावती: Karta-predicative (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रजा (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वत्-प्रत्ययान्त (possessive)

• सुभोगाढ्या: rich in pleasures
• सुभोगाढ्या: Karta-predicative (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (अव्यय) + भोग (प्रातिपदिक) + आढ्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषार्थे (सुभोगैः आढ्या = rich in enjoyments)

• सुभगा: fortunate
• सुभगा: Karta-predicative (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सुभग (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• न: not
• न: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation)

• अत्र: here; in this matter
• अत्र: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• संशयः: doubt
• संशयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संशय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Narrative voice (contextual praise within the Māhātmya)

Tirtha Mahatmya

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: Women devotees—some sorrowful, some hopeful—stand before the deity; after darśana, their faces brighten, adorned with auspicious marks; Śiva’s compassionate gaze and the presence of the Goddess suggest restoration and blessing.

Characters & Entities

• Vṛṣabhadhvaja (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Māhātmya frames divine darśana as transformative grace that removes misfortune and bestows auspicious flourishing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same Haravedī/Haravedi altar-region where Vṛṣabhadhvaja (Śiva) is praised in this chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new rite is specified beyond the central act: receiving darśana (beholding) of the deity at the sacred place.