Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 37

पंचक्रोशप्रमाणेन क्षेत्रमेतद्व्यवस्थितम् । पूर्वेषामपि देवानां प्रासादैस्तत्समावृतम्

paṃcakrośapramāṇena kṣetrametadvyavasthitam | pūrveṣāmapi devānāṃ prāsādaistatsamāvṛtam

ഈ ക്ഷേത്രപ്രദേശം അഞ്ചു ക്രോശ അളവിൽ സ്ഥാപിതമാണ്; പുരാതന ദേവന്മാരുടെ പ്രാസാദങ്ങളാൽ ഇത് ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

पञ्चक्रोशप्रमाणेनby the measure of five krośas
पञ्चक्रोशप्रमाणेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeIndeclinable
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + क्रोश (प्रातिपदिक) + प्रमाण (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (पञ्चक्रोशस्य प्रमाणम्); नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (by measure)
क्षेत्रम्the sacred field/region
क्षेत्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
एतत्this
एतत्:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; क्षेत्रस्य विशेषणम्
व्यवस्थितम्is established/arranged
व्यवस्थितम्:
Karta (Subject complement)
TypeAdjective
Rootवि-√स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate)
पूर्वेषाम्of the former/ancient
पूर्वेषाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeAdjective
Rootपूर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन; देवानाम् विशेषणम्
अपिalso
अपि:
Nipata (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (inclusive particle)
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन
प्रासादैःwith palaces/temples
प्रासादैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रासाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
तत्that (region)
तत्:
Visheshya-anvaya (Correlative)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; (क्षेत्रम्) इत्यस्य पुनरुक्त-निर्देशः
समावृतम्is surrounded/covered
समावृतम्:
Karta (Subject complement)
TypeAdjective
Rootसम्-आ-√वृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विधेय-विशेषण

Sūta (narration continuing)

Type: kshetra

Scene: A bird’s-eye sacred map: a central kṣetra with a five-krośa boundary ring, dotted with multiple ancient temples forming a protective circle; pilgrims moving along a circumambulatory path.

K
Kṣetra
D
Devas
P
Prāsādas (temples)

FAQs

A tīrtha is not merely a point on a map but a sanctified kṣetra—measured, established, and filled with divine presence through temples.

A five-krośa kṣetra is described; the verse emphasizes sacred topography rather than giving a single modern place-name in this snippet.

No direct rite is stated; the verse provides the kṣetra’s extent and its temple-saturated sanctity, supporting pilgrimage (yātrā) contextually.