Adhyaya 55
അധ്യായം 55-ൽ നലേശ്വരത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം വിവരിക്കുന്നു. രാജാവ് നലൻ സ്ഥാപിച്ച ഈ ശിവസ്വരൂപം സമീപത്തുതന്നെ സുലഭമാണെന്നും, ഭക്തിയോടെ ദർശനം ചെയ്താൽ പാപക്ഷയം സംഭവിച്ച് മോക്ഷാഭിമുഖമായ ഫലവും ലഭിക്കുമെന്നുമാണ് സൂതൻ പറയുന്നത്. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മുൻവശത്ത് നിർമ്മലജലമുള്ള ഒരു കുണ്ഡമുണ്ട്; അതിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് ദർശനം ചെയ്താൽ കുഷ്ഠാദി ചർമ്മരോഗങ്ങളും ബന്ധപ്പെട്ട പല ദുരിതങ്ങളും ശമിക്കുമെന്നു പറയുന്നു. കുണ്ഡം താമരകളും ജലചരങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കൃതമാണെന്നും വർണ്ണിക്കുന്നു. തുടർന്ന് സംവാദത്തിൽ, പ്രതിഷ്ഠയിൽ പ്രസന്നനായ ശിവൻ നലനോട് വരം ചോദിക്കുവാൻ പറയുന്നു. നലൻ ലോകഹിതത്തിനായി ശിവന്റെ നിത്യസാന്നിധ്യവും രോഗനിവാരണവും അപേക്ഷിക്കുന്നു. ശിവൻ പ്രത്യേകിച്ച് തിങ്കളാഴ്ച പ്രാത്യൂഷകാലത്ത് സുലഭത നൽകുകയും, ക്രമം നിർദ്ദേശിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു—ശ്രദ്ധയോടെ കുണ്ഡസ്നാനം ചെയ്ത് ദർശനം, തിങ്കളാഴ്ച രാത്രിയുടെ അവസാനം കുണ്ഡമണ്ണ് ദേഹത്ത് ലേപനം, പിന്നെ നിഷ്കാമമായി പുഷ്പ-ധൂപ-ഗന്ധാദികളാൽ പൂജ. അവസാനം ശിവൻ അന്തർധാനം ചെയ്യുന്നു, നലൻ തന്റെ രാജ്യത്തേക്ക് മടങ്ങുന്നു, ബ്രാഹ്മണർ തലമുറതലമുറയായി പൂജ തുടരാമെന്ന വ്രതം എടുക്കുന്നു; സ്ഥിരമംഗളം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർ പ്രത്യേകിച്ച് തിങ്കളാഴ്ച ദർശനത്തെ മുൻഗണിക്കണം എന്ന ഉപദേശത്തോടെ അധ്യായം സമാപിക്കുന്നു.
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । तस्या एव समीपस्थं देवदेवं नलेश्वरम् । दृष्ट्वा विमुच्युते पापात्स्थापितं नलभूभुजा
സൂതൻ പറഞ്ഞു—അതേ തീർത്ഥത്തിന്റെ സമീപത്ത് നലരാജാവ് സ്ഥാപിച്ച ദേവദേവനായ നലേശ്വരൻ നിലകൊള്ളുന്നു. അവനെ ദർശിച്ചാൽ മാത്രം മനുഷ്യൻ പാപത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നു।
Verse 2
यस्तं पश्येन्नरो भक्त्या माघे षष्ठ्यां सिते द्विजाः । सर्व रोगविनिर्मुक्तः प्राप्नोति परमं पदम्
ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! മാഘമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷത്തിലെ ഷഷ്ഠിദിനത്തിൽ ഭക്തിയോടെ അവനെ ദർശിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ സർവ്വരോഗങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി പരമപദം പ്രാപിക്കുന്നു.
Verse 3
कण्डूः पामाथ दद्रूणि मंडलानि विचर्चिका । दर्शनात्तस्य नश्यन्ति जन्तूनां भावितात्मनाम्
ചൊറിച്ചിൽ, പാമ, ദദ്രു, വൃത്താകാര ചർമ്മവ്യാധികൾ, വിചർച്ചിക (എക്സിമ)—അവന്റെ ദർശനമാത്രത്താൽ ഭാവിതാത്മാക്കളായ ജീവികളുടെ ഇവ നശിക്കുന്നു.
Verse 4
अस्ति तस्याग्रतः कुण्डं स्वच्छोदकसुपूरितम् । मत्स्यकूर्मसमाकीर्णं पद्मिनीखंडमंडितम्
അതിന്റെ മുന്നിൽ സ്വച്ഛവും നിർമലവുമായ ജലത്തോടെ നിറഞ്ഞ ഒരു കുണ്ടം ഉണ്ട്; അതിൽ മത്സ്യങ്ങളും ആമകളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, താമരക്കൂട്ടങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
Verse 5
यस्तत्र कुरुते स्नानं प्रत्यूषे सोमवासरे । अपि कुष्ठामयमस्तः स भूयः स्यात्पुनर्नवः
സോമവാരത്തിലെ പ്രഭാതത്തിൽ അവിടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവൻ—കുഷ്ഠരോഗബാധിതനായാലും—വീണ്ടും പുതുതായി, പുനർനവനായി മാറുന്നു.
Verse 6
यदा संस्थापितः शंभुर्नलेन पृथिवीभुजा । तदा तुष्टेन स प्रोक्तो ब्रूहि किं ते करोम्यहम्
പൃഥിവീഭൂപതി നലൻ ശംഭുവിനെ സ്ഥാപിച്ചപ്പോൾ, പ്രസന്നനായ ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു—“പറയുക, നിനക്കായി ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം?”
Verse 7
नल उवाच । अत्र स्थेयं त्वया देव सदा सन्निहितेन च । सर्वलोकहितार्थाय रोगनाशाय शंकर
നലൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവ ശങ്കരാ! സർവ്വലോകഹിതത്തിനും രോഗനാശത്തിനുമായി നിങ്ങൾ ഇവിടെ സദാ സന്നിഹിതനായി വസിക്കണമേ।
Verse 8
शंकर उवाच । अहं त्वद्वचनाद्राजन्संप्राप्ते सोमवासरे । प्रत्यूषे च निवत्स्यामि प्रासादे नात्र संशयः
ശങ്കരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ രാജാവേ! നിന്റെ വചനപ്രകാരം, സോമവാരം വന്നാൽ പ്രഭാതത്തിൽ ഞാൻ ഈ പ്രാസാദത്തിൽ വസിക്കും; സംശയമില്ല।
Verse 9
प्राणिनां रोगनाशाय शुक्लपक्षे विशेषतः
ജീവികളുടെ രോഗനാശത്തിനായി—വിശേഷിച്ച് ശുക്ലപക്ഷത്തിൽ।
Verse 10
यो मामत्र स्थितं तत्र दिवसे वीक्षयिष्यति । स्नात्वा सुविमले कुंडे सम्यक्छ्रद्धासमन्वितः । तस्य नाशं प्रयास्यंति व्याधयो गात्रसंभवाः
യഥാർത്ഥ ശ്രദ്ധയോടെ ഈ അതിനിർമ്മല കുണ്ടിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് പകൽ അവിടെ സന്നിഹിതനായ എന്നെ ദർശിക്കുന്നവന്റെ ശരീരത്തിൽ ഉദ്ഭവിച്ച വ്യാധികൾ നശിച്ചുപോകും।
Verse 11
योऽस्य कुंडस्य संभूतां मृत्तिकामपि मानवः । संधास्यति निजे देहे सोमवारे निशाक्षये । सोऽपि रोगैर्विनिर्मुक्तः संभविष्यति पुष्टिमान्
ഈ കുണ്ടിൽ നിന്നുണ്ടായ മണ്ണ് സോമവാരം രാത്രിയുടെ അവസാനം സ്വന്തം ദേഹത്തിൽ ലേപിക്കുന്നവനും രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനായി പുഷ്ടിമാനാകും।
Verse 12
निष्कामस्तु पुनर्यो मां तस्मिन्काले नृपोत्तम । पूजयिष्यति सद्भक्त्या पुष्पधूपानुलेपनैः । सर्वपापविनिर्मुक्तो मम लोकं स यास्यति
ഹേ നൃപോത്തമാ! ആ സമയത്ത് നിഷ്കാമനായി പുഷ്പം, ധൂപം, അനുലേപനം എന്നിവയോടെ സദ്ഭക്തിയോടെ എന്നെ പൂജിക്കുന്നവൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു വിമുക്തനായി എന്റെ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കും।
Verse 13
सूत उवाच । एवमुक्त्वा स भगवांस्त्रैलोक्यदीपको हरः । अन्तर्धानं गतो विप्रा यथा दीपोऽत्र तत्क्षणात्
സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ത്രൈലോക്യദീപകനായ ഭഗവാൻ ഹരൻ, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ആ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ഇവിടെ ദീപം അണഞ്ഞതുപോലെ അന്തർധാനം പ്രാപിച്ചു।
Verse 15
एष संस्थापितः शंभुर्मया युष्मत्पुरोंतिके । येन दृष्टेन रोगाणां सर्वेषां जायते क्षयः
ഈ ശംഭുവിനെ ഞാൻ നിങ്ങളുടെ നഗരത്തിനടുത്ത് സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു; അവനെ ദർശിക്കുന്നതുമാത്രത്തിൽ സർവ്വരോഗങ്ങളും ക്ഷയിക്കും।
Verse 16
अधुनाहं गमिष्यामि स्वराज्याय कृते द्विजाः । निषधां च पुरीमेष सर्वैः पूज्यः समाहितैः
ഹേ ദ്വിജന്മാരേ! ഇനി ഞാൻ എന്റെ രാജ്യകാര്യത്തിനായി പുറപ്പെടുന്നു. നിഷധാപുരിയിൽ ഉള്ള ഈ പ്രഭുവിനെ എല്ലാവരും ഏകാഗ്രചിത്തത്തോടെ പൂജിക്കണം।
Verse 17
ब्राह्मणा ऊचुः । एवं पार्थिवशार्दूल करिष्यामः समाहिताः । तव देवकृते यत्नं यात्राद्यासु क्रियासु च
ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു—ഹേ പാർഥിവശാർദൂലാ! ഞങ്ങൾ ഏകാഗ്രരായി അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്യും. നിങ്ങളുടെ നിമിത്തവും ദേവകാര്യത്തിനുമായി തീർത്ഥയാത്ര മുതലായ പുണ്യകർമ്മങ്ങളിലും ഞങ്ങൾ പരിശ്രമിക്കും।
Verse 18
तथा पूजां करिष्यामः श्रद्धया परया युताः । अस्माकं पुत्रपौत्रा ये भविष्यंति तथा परे । वंशजास्ते करिष्यंति पूजामस्य सुभक्तितः
ഇങ്ങനെ ഞങ്ങൾ പരമശ്രദ്ധയോടെ യുക്തരായി അവന്റെ പൂജ നടത്തും. നമ്മുടെ പുത്രന്മാരും പൗത്രന്മാരും ഭാവിയിലെ മറ്റ് വംശജരും ശുഭഭക്തിയോടെ ഈ പ്രഭുവിനെ പൂജ ചെയ്യും.
Verse 19
सूत उवाच । एवमुक्तः स भूपालस्तैर्विप्रैस्तुष्टिसंयुतः । प्रतस्थे तान्प्रणम्योच्चैः सर्वैस्तैश्चाभिनंदितः
സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ രാജാവ് ആ ബ്രാഹ്മണന്മാരാൽ സന്തുഷ്ടനായി. അവരെ ആദരത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു പുറപ്പെട്ടു; അവർ എല്ലാവരും അവനെ പ്രശംസയോടെ അഭിനന്ദിച്ചു.
Verse 20
एवं स भगवाञ्छंभुस्तस्मिन्स्थाने व्यवस्थितः । हिताय सर्वलोकानां सर्वरोगक्षयावहः
ഇങ്ങനെ ഭഗവാൻ ശംഭു ആ സ്ഥലത്ത് പ്രതിഷ്ഠിതനായി നിലകൊണ്ടു; സർവ്വലോകങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി, എല്ലാ രോഗങ്ങളുടെയും ക്ഷയം വരുത്തുന്നവനായി.
Verse 21
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन वीक्षणीयः सदा हि सः । विशेषात्सोमवारेण शाश्वतं श्रेय इच्छता
അതുകൊണ്ട് സർവ്വശ്രമത്തോടെയും എപ്പോഴും അവന്റെ ദർശനം ചെയ്യണം; പ്രത്യേകിച്ച് തിങ്കളാഴ്ച—ശാശ്വത ശ്രേയസ് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ.
Verse 55
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वर क्षेत्रमाहात्म्ये नलेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पञ्चपञ्चाशत्तमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീ സ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതി-സാഹസ്രീ സംഹിതയിലെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വര ക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘നലേശ്വരമാഹാത്മ്യവർണനം’ എന്ന അമ്പത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.