Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5
Devanagari script
कस्मात् प्राप्तास्यकाले तु कस्मादुद्भ्रांतमानसा । वाष्पक्लिन्नमुखी कस्माद्वद मातर्द्रुतंमम
Transliteration
kasmāt prāptāsyakāle tu kasmādudbhrāṃtamānasā | vāṣpaklinnamukhī kasmādvada mātardrutaṃmama
Translation
ഈ സമയത്ത് നീ എന്തുകൊണ്ട് വന്നു? നിന്റെ മനസ്സ് എന്തുകൊണ്ട് ഇങ്ങനെ കലങ്ങിയിരിക്കുന്നു? നിന്റെ മുഖം കണ്ണീരാൽ എന്തുകൊണ്ട് നനഞ്ഞിരിക്കുന്നു? അമ്മേ, എനിക്ക് വേഗം പറയൂ.
Word by Word
कस्मात्why/from what (cause)
कस्मात्:
Hetu (Cause queried)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; प्रश्नार्थ (from what cause/why)
प्राप्ता(you) have come
प्राप्ता:
Kriya (State)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (Past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अस्यof this
अस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
कालेat (this) time
काले:
Adhikarana (Location/time)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; अवधान/विरोधसूचक (but/indeed)
कस्मात्why
कस्मात्:
Hetu
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थ
उद्भ्रान्त-मानसाwith a disturbed mind
उद्भ्रान्त-मानसा:
Visheshana (of implied tvam/mātā)
TypeAdjective
Rootउद् + भ्रान्त (कृदन्त-प्रातिपदिक) + मानस (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (यस्याः मानसं उद्भ्रान्तं सा = whose mind is agitated)
वाष्प-क्लिन्न-मुखीtear-wet-faced
वाष्प-क्लिन्न-मुखी:
Visheshana
TypeAdjective
Rootवाष्प (प्रातिपदिक) + क्लिन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक) + मुखिन्/मुखी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (यस्याः मुखं वाष्पेण क्लिन्नं सा = whose face is wet with tears)
कस्मात्why
कस्मात्:
Hetu
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; प्रश्नार्थ
वदtell/speak
वद:
Kriya
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
मातर्O mother
मातर्:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
द्रुतम्quickly
द्रुतम्:
Kriya-visheshana
TypeIndeclinable
Rootद्रुतम् (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (quickly)
ममto me/of me
मम:
Sambandha (Genitive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
Speaker
Vatsa (the son/child)
Visual Art Cues
Scene: Close, intimate framing: the child looks up, speaking rapidly; the mother’s face is tear-wet, eyes strained, body leaning forward as if time is running out.
Characters & Entities
N
NandinīS
son (vatsa)FAQs
The māhātmya uses intimate dialogue to highlight how dharma is tested amid crisis and emotion.
The chapter is a Tīrthamāhātmya setting, but this verse itself does not name the tīrtha.
None.