Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

यत्र तेन तपस्तप्तं संस्थाप्योमामहेश्वरौ । यच्छता विविधं दानं ब्राह्मणेभ्योऽभिवांछितम्

yatra tena tapastaptaṃ saṃsthāpyomāmaheśvarau | yacchatā vividhaṃ dānaṃ brāhmaṇebhyo'bhivāṃchitam

അവിടെ അദ്ദേഹം തപസ്സു ചെയ്തു; ഉമാ-മഹേശ്വരന്മാരെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച്, ബ്രാഹ്മണർക്കു അവർ ആഗ്രഹിച്ചതുപോലെ നാനാവിധ ദാനങ്ങൾ നൽകി.

यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय; सम्बन्धक (relative adverb: where)
तेनby him
तेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; सर्वनाम
तपःausterity, penance
तपः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
तप्तम्was performed (heated/undertaken)
तप्तम्:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootतप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; (तपः) इति कर्मणि विशेषणम्
संस्थाप्यhaving स्थापित/installed
संस्थाप्य:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeIndeclinable
Rootसम्-स्था (धातु) + ल्यप् (अव्यय-कृदन्त)
Formक्त्वान्त/ल्यपन्त अव्यय (gerund), पूर्वकालिक-क्रिया
उमाUmā
उमा:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
महेश्वरौthe two great lords (Mahā-īśvaras)
महेश्वरौ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), द्विवचन
यच्छताby (him) giving
यच्छता:
Karana (Instrument/करण)
TypeVerb
Rootयम्/यच्छ् (धातु; दा-अर्थे) + शतृ (वर्तमान-कृदन्त)
Formवर्तमानकर्तरि कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; ‘ददता’ इत्यर्थे
विविधम्various
विविधम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण
दानम्gift, donation
दानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
ब्राह्मणेभ्यःto the brāhmaṇas
ब्राह्मणेभ्यः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4), बहुवचन
अभिवाञ्छितम्desired, wished for
अभिवाञ्छितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअभि-वान्छ् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; विशेषण (दानम्)

Sūta (Lomaharṣaṇa/Sūta narrator)

Tirtha: Hariścandra-āśrama Umā-Maheśvara-sthāpana-sthāna

Type: kshetra

Scene: Hariścandra in ascetic posture near a simple shrine; Umā and Maheśvara installed and worshipped; attendants distribute gifts—cows, gold, cloth, grain—to brāhmaṇas.

H
Hariścandra
U
Umā
M
Maheśvara
B
Brāhmaṇas

FAQs

A tīrtha becomes spiritually radiant through tapas, deity स्थापना (installation), and dāna offered in dharma to worthy recipients.

The sanctity centers on Hariścandra’s āśrama-region where Umā-Maheśvara were installed; it is part of the Tīrthamāhātmya sacred circuit described in this adhyāya.

Worship through installation of Umā-Maheśvara and the performance of dāna (charitable gifting) to brāhmaṇas.