Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 4

Devanagari script

तस्य कांतीति विख्याता पुरी सर्वगुणान्विता । राजधान्यभवच्छ्रेष्ठा प्रोच्चप्राकारतोरणा

Transliteration

tasya kāṃtīti vikhyātā purī sarvaguṇānvitā | rājadhānyabhavacchreṣṭhā proccaprākāratoraṇā

Translation

അവന്റെ ‘കാന്തീ’ എന്നു പ്രസിദ്ധമായ പുരി സർവ്വഗുണസമ്പന്നമായിരുന്നു. ഉയർന്ന പ്രാകാരങ്ങളും ഭംഗിയാർന്ന തോരണങ്ങളും ഉള്ള ആ രാജധാനി ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായി വിരാജിച്ചു.

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• कान्ति: Kānti (name)
• कान्ति: Karta (Subject complement/कर्ता-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: कान्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name)

• इति: thus/namely
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; नामनिर्देश/उद्धरणसूचक

• विख्याता: well-known
• विख्याता: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि-ख्या (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (पुरी)

• पुरी: city
• पुरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सर्व-गुण-अन्विता: endowed with all virtues
• सर्व-गुण-अन्विता: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + गुण (प्रातिपदिक) + अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तृतीया-तत्पुरुषः (सर्वैः गुणैः अन्विता = endowed with all qualities); विशेषणम् (पुरी)

• राजधानी-अभवत्-श्रेष्ठा: the best among capitals
• राजधानी-अभवत्-श्रेष्ठा: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: राजधानी (प्रातिपदिक) + अभवत् (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राजधान्याः अभवत् श्रेष्ठा = best among capitals); विशेषणम् (पुरी)

• प्र-उच्च-प्राकार-तोरणा: having very lofty ramparts and gateways
• प्र-उच्च-प्राकार-तोरणा: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय) + उच्च (प्रातिपदिक) + प्राकार (प्रातिपदिक) + तोरण (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष-प्रायः (उच्चाः प्राकाराः तोरणानि च यस्याः/यत्र) — here as descriptive compound; विशेषणम् (पुरी)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāntī (city of Rudrasena)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: Panoramic view of Kāntī: high ramparts, grand gateways (toraṇas), bustling yet orderly streets, palace rising at center; banners flutter; the city radiates ‘kānti’ (splendor).

Characters & Entities

• Kāntī (city)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇas frame sacred history within ordered, dharmic kingdoms—outer prosperity reflecting inner righteousness.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The immediate verse describes Kāntī, the king’s capital; the broader chapter glorifies Mahākāla’s sacred sphere where the king worships.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it provides geographical and royal setting.