Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 48

तस्माद्गच्छ सहस्राक्ष कुरु राज्यं त्रिविष्टपे । भूयोऽप्यत्रैव देवेश द्रष्टव्योऽस्मि न संशयः । कार्यकाले समायाते श्वेतद्वीपे यथा तथा

tasmādgaccha sahasrākṣa kuru rājyaṃ triviṣṭape | bhūyo'pyatraiva deveśa draṣṭavyo'smi na saṃśayaḥ | kāryakāle samāyāte śvetadvīpe yathā tathā

അതുകൊണ്ട്, ഹേ സഹസ്രാക്ഷാ! ത്രിവിഷ്ടപം (സ്വർഗ്ഗം) ചെന്നു രാജ്യം നടത്തുക. ഹേ ദേവേശാ! പ്രവർത്തികാലം വന്നാൽ നീ എന്നെ ഇവിടെ തന്നേ സംശയമില്ലാതെ വീണ്ടും ദർശിക്കും—ശ്വേതദ്വീപത്തിൽ ദർശിക്കുന്നതുപോലെ.

तस्मात्therefore; from that
तस्मात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (तस्मात्-प्रयोगः), अपादानार्थक-सम्बन्धे; 'therefore/from that' (ablatival adverbial use)
गच्छgo
गच्छ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलोट् (आज्ञार्थक/Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (singular), परस्मैपद
सहस्राक्षO thousand-eyed (Indra)
सहस्राक्ष:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसहस्र + अक्ष (प्रातिपदिके)
Formबहुव्रीहिसमासः (सहस्राणि अक्षाणि यस्य), पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन
कुरुdo; establish
कुरु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
राज्यम्kingdom; rule
राज्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
त्रिविष्टपेin heaven (Triviṣṭapa)
त्रिविष्टपे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootत्रिविष्टप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
भूयःagain; further
भूयः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (प्रातिपदिक/अव्ययीभाव-प्रयोग)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)
अपिalso; even
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात/particle)
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक/adverb of place)
एवindeed; just
एव:
Sambandha (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय (अवधारण/particle of emphasis)
देवेशO Lord of the gods
देवेश:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव + ईश (प्रातिपदिके)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (देवानाम् ईशः), पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
द्रष्टव्यःto be seen; should be seen
द्रष्टव्यः:
Kriya (Predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + तव्यत् (कृत्-प्रत्यय)
Formकृत्य-प्रत्ययान्त (तव्यत्), भविष्यत्कर्तव्यता/necessity; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-भावः (to be seen)
अस्मिI am
अस्मि:
Kriya (Copula/अस्ति-क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद
not; no
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय (निषेध/negation particle)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता-रूपे), एकवचन
कार्यकालेat the time of action; when the task-time comes
कार्यकाले:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootकार्य + काल (प्रातिपदिके)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (कार्यस्य कालः), पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
समायातेwhen (it) has arrived
समायाते:
Kriya-visheshana (Temporal qualifier/कालवाचक)
TypeVerb
Rootसम् + आ + या (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (भूतकृदन्त/past participle), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग सप्तमी एकवचन (काले सह सापेक्ष), 'having arrived/when arrived'
श्वेतद्वीपेin Śvetadvīpa
श्वेतद्वीपे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्वेत + द्वीप (प्रातिपदिके)
Formकर्मधारयः (श्वेतः द्वीपः), पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
यथाas; just as
यथा:
Sambandha (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय (उपमान/प्रकारवाचक; correl. 'as/according as')
तथाso; likewise
तथा:
Sambandha (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (तदनुरूप/so; correl. to यथा)

Śrī Bhagavān (Vāsudeva/Janārdana)

Tirtha: Dvārakā (as the kṣetra being established/affirmed in this passage)

Type: kshetra

Scene: Indra (Sahasrākṣa) stands with folded hands before Vāsudeva; the Lord grants assurance: return to heaven to rule, and at the destined time you will behold Me here as in Śvetadvīpa.

S
Sahasrākṣa (Indra)
T
Triviṣṭapa (Svarga)
D
Deveśa
Ś
Śvetadvīpa

FAQs

Worldly duty (ruling with dharma) and divine encounter (darśana) are harmonized; the Lord remains accessible at the tīrtha when the right time comes.

The ‘here’ (atra)—the tīrtha-lake where Bhagavān abides; it is also compared in sanctity to Śvetadvīpa.

No detailed rite; it instructs Indra to return to his dharmic governance, with assurance of future darśana at the tīrtha.