Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

अशून्यशयनानाम द्वितीया दयिता तिथिः । सदैव देवदेवस्य कृष्णा सुप्तस्य या भवेत्

aśūnyaśayanānāma dvitīyā dayitā tithiḥ | sadaiva devadevasya kṛṣṇā suptasya yā bhavet

‘അശൂന്യശയനാ’ എന്ന പ്രിയ തിഥി ദ്വിതീയയാണ്; അത് എപ്പോഴും ദേവദേവൻ ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ പവിത്ര നിദ്രാഭാവവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

अशून्यशयनानाम्of those whose bed is not empty
अशून्यशयनानाम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअ+शून्य+शयन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; समासः (aśūnyaṃ śayanaṃ yeṣām = those whose bed is not empty) बहुव्रीह्यर्थे षष्ठी-बहुवचन-प्रयोगः
द्वितीयाthe second
द्वितीया:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootद्वितीय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘तिथिः’ इत्यस्य विशेषण
दयिताbeloved
दयिता:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootदयित (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘तिथिः’ इत्यस्य विशेषण
तिथिःlunar day (tithi)
तिथिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतिथि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सदाalways
सदा:
Kala (Time adjunct/काल)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb of time)
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
देवदेवस्यof the God of gods
देवदेवस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव+देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; कर्मधारयः (devaḥ eva devaḥ = god of gods)
कृष्णाdark (fortnight)
कृष्णा:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootकृष्ण (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘तिथिः’ इत्यस्य विशेषण (kṛṣṇa-pakṣa)
सुप्तस्यof (him) who is asleep
सुप्तस्य:
Sambandha (Genitive qualifier/सम्बन्ध-विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्वप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘देवदेवस्य’ इत्यस्य विशेषण
याwhich
या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
भवेत्may be/is considered
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Sūta (contextual continuation)

Tirtha: Aśūnyaśayanā (tithi observance)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya sages (implied)

Scene: A calendar-ritual scene: devotees preparing for Dvitīyā observance—clean altar, tulasī, lamps—while the cosmic image of Kṛṣṇa/Hari in yoganidrā (sacred sleep) is shown above or within the sanctum.

A
Aśūnyaśayanā (tithi/vrata)
K
Kṛṣṇa (Hari)
D
Devadeva

FAQs

Sacred time (tithi) is treated as spiritually potent when aligned with remembrance and worship of the Lord.

Implicitly the same Jalaśāyī Hari site; this verse emphasizes the auspicious timing (Aśūnyaśayanā dvitīyā).

Observance centered on the Aśūnyaśayanā second tithi associated with the Lord’s reclining/sleep.