Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 85

एकमप्यक्षरं यस्तु गुरुः शिष्ये निवेदयेत् । पृथिव्यां नास्ति तद्द्रव्यं यद्दत्त्वा चानृणी भवेत्

ekamapyakṣaraṃ yastu guruḥ śiṣye nivedayet | pṛthivyāṃ nāsti taddravyaṃ yaddattvā cānṛṇī bhavet

ഗുരു ശിഷ്യനോട് ഒരു അക്ഷരം പോലും ഉപദേശിച്ചാൽ, ആ കടം തീർക്കാൻ ഭൂമിയിൽ ഒന്നുമില്ല; എന്തു ദാനം ചെയ്താലും അനൃണനാകുവാൻ കഴിയില്ല।

एकम्one
एकम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचनम्; अक्षरम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपातः (particle); अपि = even/also
अक्षरम्a syllable/letter
अक्षरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअक्षर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचनम्
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचनम्; सम्बन्धबोधकः (relative pronoun)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपातः (particle)
गुरुःteacher
गुरुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचनम्
शिष्येin/unto a disciple
शिष्ये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootशिष्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचनम्; अधिकरणे (locative)
निवेदयेत्should impart/teach
निवेदयेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि + विद् (धातु) (निवेदयति)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
पृथिव्याम्on earth
पृथिव्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, सप्तमी (7th), एकवचनम्
not
:
Sambandha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपातः (negation)
अस्तिis/exists
अस्ति:
Kriya (Existence/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्
तत्that
तत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचनम्; द्रव्यम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
द्रव्यम्wealth/thing (valuable)
द्रव्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्रव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचनम्
यत्which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचनम्; सम्बन्धबोधकः (relative)
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootदा (धातु) + त्वा (क्त्वा-प्रत्यय)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (absolutive); पूर्वक्रिया (having given)
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-निपातः (conjunction)
अनृणीfree from debt/obligation
अनृणी:
Kriya-visheshana (Predicate complement/विधेय)
TypeAdjective
Rootअनृणिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st), एकवचनम्; ‘भवेत्’ इत्यस्य विधेय-विशेषणम् (predicate adjective)
भवेत्would become
भवेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुषः (3rd), एकवचनम्; परस्मैपदम्

Śākalya (admonishing Yājñavalkya)

Listener: Śaunaka et al. (implied)

Scene: Śākalya delivers a solemn maxim: the debt to a guru for even a single syllable cannot be repaid by any earthly gift; the court falls silent in recognition of the truth.

G
Guru
Ś
Śiṣya
A
Akṣara (syllable)
Ṛṇa (debt)

FAQs

Knowledge is sacred; the debt owed to one’s teacher is immeasurable, calling for lifelong reverence, service, and humility.

No particular site is named; the verse delivers a dharma-teaching embedded within a tīrtha-māhātmya narrative.

No specific rite; it prescribes an ethical obligation—repaying the guru through conduct and service rather than material compensation.