Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 85

Devanagari script

इंद्र उवाच । आतिथ्यं कुरु विप्रेंद्र गृहायातस्य सन्मुने । त्वदस्थीनि निजान्याशु मम देह्यविकल्पितम्

Transliteration

iṃdra uvāca | ātithyaṃ kuru vipreṃdra gṛhāyātasya sanmune | tvadasthīni nijānyāśu mama dehyavikalpitam

Translation

ഇന്ദ്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിപ്രേന്ദ്രാ, ഹേ പൂജ്യ മുനിവരാ! ഞാൻ നിങ്ങളുടെ ഗൃഹത്തിൽ വന്നിരിക്കുന്നു; എനിക്ക് ആതിഥ്യം ചെയ്യുക; പിന്നെ മടിയില്ലാതെ ശീഘ്രം നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം അസ്ഥികൾ എനിക്ക് ദാനം ചെയ്യുക।

Word by Word

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• आतिथ्यम्: hospitality
• आतिथ्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आतिथ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• कुरु: do, perform
• कुरु: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• विप्रेन्द्र: O best of Brahmins
• विप्रेन्द्र: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; ‘विप्राणाम् इन्द्रः’

• गृहायातस्य: of (me) who have come to your house
• गृहायातस्य: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Adjective
• Root: गृह (प्रातिपदिक) + आयात (प्रातिपदिक/कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘गृहं आयातः’

• सन्मुने: O noble sage
• सन्मुने: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; ‘सन् मुनिः’ (good/holy sage)

• त्वत्: from you / your
• त्वत्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन; ‘from you/your’ (used as first member in compound-like phrase)

• अस्थीनि: bones
• अस्थीनि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्थि (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• निजानि: your own
• निजानि: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: निज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण

• आशु: quickly
• आशु: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आशु (अव्यय)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• मम: to me / for me
• मम: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (Genitive), एकवचन

• देहि: give
• देहि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अविकल्पितम्: without hesitation, unreserved
• अविकल्पितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ-वि-कल्पित (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण—‘without hesitation/without alternative’ (unwaveringly)

Speaker

Indra

Skanda Dialogue

Listener: Dadhīci

Visual Art Cues

Scene: Indra, radiant and authoritative yet supplicant, requests hospitality and then asks the sage for his bones; the sage remains composed, embodying fearless generosity.

Characters & Entities

• Indra
• Dadhīci (implied addressee)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True dharma includes honoring the guest (atithi) and readiness to sacrifice personal comfort for a higher, righteous purpose.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within Tīrthamāhātmya narrative framing; this specific line emphasizes dharma through the Dadhīci episode rather than naming a distinct tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Ātithya (guest-hospitality) is explicitly enjoined; the request also introduces the theme of supreme dāna (self-gift) for devas’ welfare.