Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 7

तत्प्रभावत्सुरश्रेष्ठ स्तया मुक्ते द्विजोत्तमाः । पापं पूरुषदानेन इत्येषा वैदिकी श्रुतिः । अन्योऽपि यो नरस्तं च पूजयित्वा प्रभक्तितः । प्रयच्छेद्ब्राह्मणेन्द्राय शुद्धये पापपूरुषम् । स मुच्येत्पातकाद्घोराद्ब्रह्महत्यासमुद्भवात्

tatprabhāvatsuraśreṣṭha stayā mukte dvijottamāḥ | pāpaṃ pūruṣadānena ityeṣā vaidikī śrutiḥ | anyo'pi yo narastaṃ ca pūjayitvā prabhaktitaḥ | prayacchedbrāhmaṇendrāya śuddhaye pāpapūruṣam | sa mucyetpātakādghorādbrahmahatyāsamudbhavāt

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! ആ (കപാലേശ്വരന്റെ) പ്രഭാവത്താൽ ദേവശ്രേഷ്ഠനായ ഇന്ദ്രൻ ആ ബ്രഹ്മഹത്യാ-രൂപിണിയിൽ നിന്ന് മോചിതനായി. ‘പുരുഷദാനത്താൽ പാപം നശിക്കുന്നു’—ഇത് വൈദിക ശ്രുതി. മറ്റേതൊരു മനുഷ്യനും ഭക്തിപൂർവ്വം അവനെ പൂജിച്ച്, ശുദ്ധിക്കായി ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനു ‘പാപപുരുഷ’ ദാനം ചെയ്താൽ, ബ്രഹ്മഹത്യയിൽ നിന്നുയർന്ന ആ ഭയങ്കര പാതകത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.

tatof that
tat:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्धे (genitive relation)
prabhāvātfrom the power/effect
prabhāvāt:
Apadana (Source/Cause/अपादान)
TypeNoun
Rootprabhāva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान (ablative of cause/source)
suraśreṣṭhaO best of gods
suraśreṣṭha:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootsura + śreṣṭha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; तत्पुरुषः (देवानां श्रेष्ठः)
tvayāby you
tvayā:
Karana (Instrument/Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (instrumental)
muktewhen (you were) freed/released
mukte:
Adhikarana (Locative absolute/अधिकरण)
TypeAdjective
Rootmukta (कृदन्त; √muc मुच्)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
dvijottamāḥthe best of twice-born (Brahmins)
dvijottamāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdvija + uttama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; कर्तृपद
pāpamsin
pāpam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpāpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; कर्म/विषय (contextual object)
pūruṣadānenaby the gift of a man-effigy (pāpapuruṣa)
pūruṣadānena:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootpūruṣa + dāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (means)
itithus
iti:
None
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरणसूचक-अव्यय (quotative particle)
eṣāthis
eṣā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृपद
vaidikīVedic
vaidikī:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootvaidikī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (qualifies śrutiḥ)
śrutiḥscriptural statement/tradition
śrutiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśruti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृपद
anyaḥanother
anyaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषणम् (qualifies naraḥ)
apialso/even
api:
None
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कारक-अव्यय (particle: also/even)
yaḥwho
yaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
naraḥa man
naraḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृपद
tamhim/that (object)
tam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म
caand
ca:
None
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
pūjayitvāhaving worshipped
pūjayitvā:
Kriya (Gerundial subordinate action)
TypeVerb
Root√pūj पूज् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), पूर्वकाल (having done)
prabhaktitaḥwith devotion / out of devotion
prabhaktitaḥ:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeIndeclinable
Rootpra-bhakti (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb), हेतौ (because of/with)
prayacchetshould give
prayacchet:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√dā दा (धातु) with pra- + yacch (यच्छ् as present-stem of √yam)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद; दानक्रिया
brāhmaṇendrāyato the chief of Brahmins
brāhmaṇendrāya:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇa + indra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; सम्प्रदान (recipient)
śuddhayefor purification
śuddhaye:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootśuddhi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; प्रयोजन (purpose)
pāpapūruṣamthe sin-person (pāpapuruṣa effigy)
pāpapūruṣam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpāpa + pūruṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (thing given)
saḥhe
saḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तृपद
mucyetwould be freed
mucyet:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√muc मुच् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
pātakātfrom sin/crime
pātakāt:
Apadana (Separation/अपादान)
TypeNoun
Rootpātaka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान
ghorātterrible
ghorāt:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootghora (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; विशेषणम् (qualifies pātakāt)
brahmahatyā-samudbhavātarising from brahmin-slaying
brahmahatyā-samudbhavāt:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootbrahmahatyā + samudbhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; अपादान; तत्पुरुषः (ब्रह्महत्यायाः समुद्भवः)

Sūta

Tirtha: Kapāleśvara

Type: kshetra

Listener: Ṛṣayaḥ (dvijottamāḥ)

Scene: Indra is shown freed from the feminine personified Brahmahatyā by Kapāleśvara’s power; then a devotee performs pūjā and offers a symbolic pāpa-pūruṣa gift to a foremost brāhmaṇa for purification.

I
Indra
K
Kāpāleśvara
B
Brahmahatyā
B
Brāhmaṇa

FAQs

Devotional worship at a powerful Śaiva tīrtha, joined with prescribed charity (dāna), is presented as an effective path of expiation and inner purification.

Kāpāleśvara within the Hāṭakeśvara-kṣetra is praised as capable of removing brahmahatyā-born pollution.

After worship, one should perform pāpa-pūruṣa-dāna (gift of a ‘sin-effigy/personification’) to a foremost brāhmaṇa as a purification rite.