Adhyaya 249

Verse 1

वाण्युवाच । तुलसी रोपिता येन गृहस्थेन महाफला । गृहे तस्य न दारिद्र्यं जायते नात्र संशयः

വാണി പറഞ്ഞു—മഹാഫലദായിനിയായ തുളസിയെ ഏത് ഗൃഹസ്ഥൻ നട്ടുവളർത്തുന്നുവോ, അവന്റെ വീട്ടിൽ ദാരിദ്ര്യം ജനിക്കുകയില്ല; ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 2

तुलस्या दर्शनादेव पापराशिर्निवर्तते । श्रियेऽमृतकणोत्पन्ना तुलसी हरिवल्लभा

തുളസിയെ ദർശിച്ചതുമാത്രം പാപരാശി പിന്മാറി അകന്നുപോകുന്നു. ശ്രീ (ലക്ഷ്മി)ക്കായി അമൃതബിന്ദുവിൽ നിന്നു ജനിച്ച തുളസി ഹരിക്ക് അതിപ്രിയയാണ്.

Verse 3

पिबन्त्या रुचिरं पानं प्राणिनां पापहारिणी । यस्या रूपे वसेल्लक्ष्मीः स्कन्धे सागरसंभवा

അവളുടെ രുചികരമായ പാനം സേവിച്ചാൽ അവൾ ജീവികളുടെ പാപങ്ങൾ ഹരിക്കുന്നു. അവളുടെ രൂപത്തിൽ ലക്ഷ്മി വസിക്കുന്നു; അവളുടെ സ്കന്ധത്തിൽ സാഗരസംഭവയായ ദേവി വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 4

पत्रेषु सततं श्रीश्च शाखासु कमला स्वयम् । इन्दिरा पुष्पगा नित्यं फले क्षीराब्धिसंभवा

അവളുടെ ഇലകളിൽ സദാ ശ്രീ വസിക്കുന്നു; ശാഖകളിൽ സ്വയം കമലാ വിരാജിക്കുന്നു. പുഷ്പങ്ങളിൽ നിത്യ ഇന്ദിരാ അധിവസിക്കുന്നു; ഫലത്തിൽ ക്ഷീരസമുദ്രജനനി ദേവി വസിക്കുന്നു.

Verse 5

तुलसी शुष्ककाष्ठेषु या रूपा विश्वव्यापिनी । मज्जायां पद्मवासा च त्वचासु च हरिप्रिया

വിശ്വവ്യാപിനിയായ രൂപമുള്ള ആ തുളസി, ഉണങ്ങിയ കട്ടിയിലും വസിക്കുന്നു. അതിന്റെ മജ്ജയിൽ പദ്മവാസാ (ലക്ഷ്മി), പുറംതൊലി/ത്വചയിൽ ഹരിപ്രിയ—ഹരിക്കു പ്രിയയായവൾ—വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 6

सर्वरूपा च सर्वेशा परमानन्ददायिनी । तुलसी प्राशको मर्त्यो यमलोकं न गच्छति

അവൾ സർവ്വരൂപിണി, സർവ്വേശ്വരി, പരമാനന്ദം നൽകുന്നവൾ. തുളസി പ്രാശനം ചെയ്യുന്ന മർത്ത്യൻ യമലോകത്തിലേക്ക് പോകുകയില്ല.

Verse 7

शिरस्था तुलसी यस्य न याम्यैरनुभूयते । मुखस्था तुलसी यस्य निर्वाणपददायिनी

ആരുടെ ശിരസ്സിൽ തുളസി ഇരിക്കുമോ, അവനെ യമദൂതന്മാർ പിടിക്കുകയില്ല. ആരുടെ വായിൽ തുളസി ഇരിക്കുമോ, അത് നിർവാണപദം നൽകുന്നു.

Verse 8

हस्तस्थातुलसीयस्य स तापत्रयवर्जितः । तुलसी हृदयस्था च प्राणिनां सर्वकामदा

ആരുടെ കൈയിൽ തുളസി ഇരിക്കുമോ, അവൻ ത്രിതാപങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകും. തുളസി ഹൃദയത്തിൽ അധിവസിച്ച് ജീവികളുടെ ധർമ്മ്യമായ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്നു.

Verse 9

स्कन्धस्था तुलसी यस्य स पापैर्न च लिप्यते । कण्ठगा तुलसी यस्य जीवन्मुक्तः सदा हि सः

ആരുടെ തോളിൽ തുളസി വസിക്കുന്നുവോ അവൻ പാപങ്ങളാൽ ലിപ്തനാകുകയില്ല. ആരുടെ കണ്ഠത്തിൽ തുളസി ധരിക്കപ്പെടുന്നുവോ അവൻ ജീവിച്ചിരിക്കെ തന്നെ നിത്യമായി മുക്തൻ.

Verse 10

तुलसीसंभवं पत्रं सदा वहति यो नरः । मनसा चिन्तितां सिद्धिं संप्राप्नोति न संशयः

ആൾ എപ്പോഴും തുളസിയിൽ നിന്നുണ്ടായ ഒരു ഇല കൈവശം വഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, അവൻ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ച സിദ്ധി സംശയമില്ലാതെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 11

तुलसींसर्वकायार्थसाधिनीं दुष्टवारिणीम् । यो नरः प्रत्यहं सिञ्चेन्न स याति यमालयम्

ആൾ പ്രതിദിനം തുളസിക്ക് ജലം ഒഴിക്കുന്നുവെങ്കിൽ—അവൾ എല്ലാ ഹിതലക്ഷ്യങ്ങളും സാധിപ്പിക്കുകയും ദുഷ്ടതയെ തടയുകയും ചെയ്യുന്നു—അവൻ യമാലയത്തിലേക്ക് പോകുകയില്ല.

Verse 12

चातुर्मास्ये विशेषेण वन्दितापि विमुक्तिदा । नारायणं जलगतं ज्ञात्वा वृक्षगतं तथा

ചാതുർമാസ്യത്തിൽ പ്രത്യേകമായി അവളെ വന്ദിക്കുന്നതുപോലും മോക്ഷദായിനിയാണ്—നാരായണൻ ജലത്തിൽ അധിഷ്ഠിതനും അതുപോലെ വൃക്ഷത്തിൽ (തുളസിയിൽ) അധിഷ്ഠിതനുമെന്നു അറിഞ്ഞുകൊണ്ട്.

Verse 13

प्राणिनां कृपया लक्ष्मीस्तुलसीवृक्षमाश्रिता । चातुर्मास्ये समायाते तुलसी सेविता यदि

ജീവികളോടുള്ള കരുണയാൽ ലക്ഷ്മീ തുളസിവൃക്ഷത്തെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. ചാതുർമാസ്യം വന്നാൽ തുളസിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം സേവിച്ചാൽ—

Verse 14

तेषां पापसहस्राणि यांति नित्यं सहस्रधा । गोविन्दस्मरणं नित्यं तुलसीवनसेवनम्

അവരുടെ ആയിരക്കണക്കിന് പാപങ്ങൾ പ്രതിദിനം സഹസ്രഗുണമായി അകലുന്നു; ഗോവിന്ദനെ നിത്യമായി സ്മരിക്കുകയും തുളസിവനത്തെ നിരന്തരം സേവിക്കുകയും ചെയ്യുക (പുണ്യപ്രദം).

Verse 15

तुलसीसेचनं दुग्धै श्चातुर्मास्येऽतिदुर्लभम् । तुलसीं वर्द्धयेद्यस्तु मानवो यदि श्रद्धया

പവിത്ര ചാതുർമാസ്യകാലത്ത് പാലുകൊണ്ട് തുളസിയെ സേചനം ചെയ്യുന്നത് അത്യന്തം ദുർലഭവും മഹാപുണ്യപ്രദവും ആകുന്നു; ശ്രദ്ധയോടെ തുളസിയെ പോഷിപ്പിച്ച് വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവൻ വിശേഷ ആത്മീയഫലം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 16

आलवालांबुदानैश्च पावितं सकलं कुलम् । यथा श्रीस्तुलसीसंस्था नित्यमेव हि वर्द्धते

തുളസിയുടെ വേരിലെ ആലവാളത്തിലേക്ക് ജലം അർപ്പിക്കുന്നതാൽ സമസ്ത കുലവും പവിത്രമാകുന്നു; തുളസി-സ്ഥാപനം നിത്യമായി പോഷിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ ശ്രീ-സമൃദ്ധിയും സ്ഥിരമായി വർദ്ധിക്കുന്നു।

Verse 17

तथातथा गृहस्थस्य कामवृद्धिः प्रजायते । ब्रह्मचारीगृहस्थश्च वानप्रस्थो यतिस्तथा

അങ്ങനെ ഗൃഹസ്ഥന്റെ ധർമ്മസമ്മതമായ ആഗ്രഹങ്ങളും ലക്ഷ്യങ്ങളും വളർന്നു പുഷ്ടിയാകും; ബ്രഹ്മചാരി, ഗൃഹസ്ഥൻ, വാനപ്രസ്ഥൻ, യതി—എല്ലാ ആശ്രമങ്ങൾക്കും ഈ സേവനം ഫലപ്രദമാണ്।

Verse 18

तथा प्रकृतयः सर्वास्तुलसीसेवने रताः । श्रद्धया यदि जायन्ते न तासां दुःखदो हरिः

അതുപോലെ എല്ലാ സ്വഭാവങ്ങളും ശ്രദ്ധയോടെ തുളസി-സേവയിൽ രമിച്ചാൽ, അവർക്കു ഹരി ദുഃഖദാതാവല്ല; അവൻ ഭക്തരുടെ ശോകം നശിപ്പിക്കുന്നവൻ തന്നെയാണ്।

Verse 19

एको हरिः सकलवृक्षगतो विभाति नानारसैस्तु परिभावितमूर्तिरेव । वृक्षाधिवासमगमत्कमला च देवी दुःखादिनाशनकरी सततं स्मृताऽपि

ഹരി ഒരുവനേ; എങ്കിലും അവൻ എല്ലാ വൃക്ഷങ്ങളിലും അന്തർനിഹിതനായി പ്രകാശിക്കുന്നു; വിവിധ രസങ്ങളാൽ രൂപം കൈവരിച്ചതുപോലെ തോന്നുന്നു. കമലാദേവി (ലക്ഷ്മി)യും വൃക്ഷങ്ങളിൽ വാസം ചെയ്യുന്നു; അവളെ സ്മരിച്ചാൽ മാത്രം പോലും സദാ ദുഃഖാദികളെ നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 249

इति श्रीस्कांदे महापुराणएकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठ नाग रखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शेषशाय्युपाख्याने ब्रह्मनारदसंवादे चातुर्मास्यमाहात्म्ये पैजवनोपाख्याने तुलसीमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनपञ्चाशदुत्तर द्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ (നാഗര) ഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വര-ക്ഷേത്ര തീർത്ഥമാഹാത്മ്യത്തിൽ, ശേഷശായ്യ ഉപാഖ്യാനത്തിൽ, ബ്രഹ്മാ–നാരദ സംവാദത്തിലെ ചാതുർമാസ്യ മാഹാത്മ്യവും പൈജവന ഉപാഖ്യാനവും ഉൾപ്പെടുത്തി ‘തുളസീ മാഹാത്മ്യ വർണ്ണനം’ എന്ന ഇരുനൂറ്റി നാൽപ്പത്തൊമ്പതാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.