Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 89

ततः पितृगणाः सर्वें ये दिव्या ये च मानुषाः । क्षुत्पिपासाकुला भूयो ब्रह्माणं शरणं गताः

tataḥ pitṛgaṇāḥ sarveṃ ye divyā ye ca mānuṣāḥ | kṣutpipāsākulā bhūyo brahmāṇaṃ śaraṇaṃ gatāḥ

അപ്പോൾ ദിവ്യരും മാനുഷരുമായ എല്ലാ പിതൃഗണങ്ങളും വീണ്ടും ക്ഷുധാ-തൃഷ്ണകളാൽ പീഡിതരായി ബ്രഹ്മാവിന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചു।

tataḥthen
tataḥ:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formअव्ययम् (adverb: then/from that)
pitṛ-gaṇāḥgroups of ancestors (pitṛs)
pitṛ-gaṇāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpitṛ + gaṇa (प्रातिपदिक)
Formसमासः—तत्पुरुषः (pitṝṇāṃ gaṇāḥ), पुल्लिङ्गम्, प्रथमा (Nominative/कर्ता), बहुवचनम्
sarveall
sarve:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गम्, प्रथमा (Nominative), बहुवचनम्
yewho
ye:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्गम्, प्रथमा (Nominative), बहुवचनम्
divyāḥdivine
divyāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootdivya (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गम्, प्रथमा (Nominative), बहुवचनम्
yewho
ye:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुल्लिङ्गम्, प्रथमा (Nominative), बहुवचनम्
caand
ca:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्ययम् (and)
mānuṣāḥhuman (ancestors)
mānuṣāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmānuṣa (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गम्, प्रथमा (Nominative/कर्ता), बहुवचनम्
kṣut-pipāsā-ākulāḥafflicted by hunger and thirst
kṣut-pipāsā-ākulāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṣut + pipāsā + ākula (प्रातिपदिक)
Formसमासः—तत्पुरुषः (kṣut-pipāsābhyām ākulāḥ = distressed by hunger and thirst), पुल्लिङ्गम्, प्रथमा, बहुवचनम्
bhūyaḥagain
bhūyaḥ:
Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootbhūyaḥ (अव्यय)
Formअव्ययम् (adverb: again/further)
brahmāṇamBrahmā
brahmāṇam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्गम् (masculine), द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचनम् (singular)
śaraṇamrefuge
śaraṇam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootśaraṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचनम्
gatāḥhaving gone (to)
gatāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Root√gam (धातु) + gata (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formकृदन्तः—क्त (past passive participle), पुल्लिङ्गम्, प्रथमा, बहुवचनम्

Bhartṛyajña

Scene: A multitude of Pitṛs—some radiant and celestial, others human-ancestral—stand parched and weakened, hands folded, approaching Brahmā as refuge in a cosmic assembly space.

P
Pitṛgaṇa
B
Brahmā
D
Divine Pitṛs
H
Human Pitṛs

FAQs

Ancestral welfare is not symbolic alone; it depends on continued dharmic offerings, and neglect causes renewed suffering.

No tīrtha is named in this verse; it continues the Pitṛ-centered narrative within the Tīrthamāhātmya frame.

No new prescription here; it underscores the necessity of śrāddha by showing the Pitṛs’ renewed hunger when rites lapse.