Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 91

कामादिका नरान्भेजुर्गौतमेश्वरपूजकान् । तथाऽहिल्येश्वरस्यापि शतानंदेश्वरस्य च

kāmādikā narānbhejurgautameśvarapūjakān | tathā'hilyeśvarasyāpi śatānaṃdeśvarasya ca

കാമാദി വികാരങ്ങൾ മനുഷ്യരെ ആക്രമിച്ചു—ഗൗതമേശ്വരപൂജകരെയും, അതുപോലെ അഹില്യേശ്വരനും ശതാനന്ദേശ്വരനും ഉള്ള ഭക്തരെയും കൂടി।

कामादिकाःKāma and others
कामादिकाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकामादिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (Nominative), बहुवचन; समास: कामः आदिः येषां ते (बहुव्रीहिः) इति सम्भाव्यते, परन्तु रूपेण 'काम-आदि' समाहारः; व्यवहारतः 'कामा-दयः' (kāma etc.)—प्रथमा बहुवचन
नरान्men; people
नरान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative), बहुवचन
भेजुःthey approached/assailed
भेजुः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभज् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन; धातु: भज्; अर्थे: सेव्/आश्रय (they resorted to/attacked/associated)
गौतमेश्वरपूजकान्worshippers of Gautameśvara
गौतमेश्वरपूजकान्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगौतम-ईश्वर-पूजक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (Accusative), बहुवचन; समास: गौतमेश्वरस्य पूजकाः (षष्ठी-तत्पुरुष)
तथाlikewise; also
तथा:
Kriya-viseshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
अहिल्येश्वरस्यof Ahilyeśvara
अहिल्येश्वरस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअहिल्या-ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति (Genitive), एकवचन; समास: अहिल्यायाः ईश्वरः (षष्ठी-तत्पुरुष)
अपिalso
अपि:
Samuccaya/Emphasis (Nipata)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (particle/समुच्चय)
शतानंदेश्वरस्यof Śatānandeśvara
शतानंदेश्वरस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootशतानन्द-ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति (Genitive), एकवचन
and
:
Samuccaya (Coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction/समुच्चय)

Unspecified narrator within Tīrthamāhātmya (deduced: Purāṇic narrator)

Tirtha: Gautameśvara; Ahilyeśvara; Śatānandeśvara

Type: kshetra

Listener: a king (धराधिप) implied

Scene: Personified Kāma and other passions (kāma-ādi) attacking or clouding the minds of pilgrims/devotees at three Śiva shrines; a moral allegory staged in a temple setting.

K
Kāma
G
Gautameśvara
A
Ahilyeśvara
Ś
Śatānandeśvara

FAQs

Even devotees can be tested by inner enemies like kāma; pilgrimage and worship must be joined with self-control.

The Gautameśvara–Ahilyeśvara–Śatānandeśvara sacred complex within Hāṭakeśvara-kṣetra.

No direct prescription; it implies the need for restraint and purity alongside pūjā.