Adhyaya 202

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । तच्छ्रुत्वा ब्राह्मणाः सर्वे विनयावनताः स्थिताः । तं पप्रच्छुर्नरश्रेष्ठ कौतुकाविष्टचेतसः

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—അത് കേട്ട് എല്ലാ ബ്രാഹ്മണരും വിനയത്തോടെ തലകുനിച്ച് നിന്നു; ഹേ നരശ്രേഷ്ഠാ, കൗതുകം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ അവർ അവനെ ചോദ്യം ചെയ്തു।

Verse 2

कस्यचिन्निर्णयो देयो मध्यस्थस्य द्विजोत्तमैः । वेदवाक्येन संत्यज्य वाक्यं मनुजसंभवम् ओ

ഏതെങ്കിലും വിഷയത്തിലെ വിധി നിഷ്പക്ഷമായ മധ്യസ്ഥനിലൂടെ ദ്വിജോത്തമന്മാർ നൽകേണ്ടതാണ്; മനുഷ്യാഭിപ്രായം ഉപേക്ഷിച്ച് വേദവാക്യത്തെ ആശ്രയിച്ചേ ന്യായം സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 3

कस्मात्तालत्रयं देयं मध्यगेन महात्मना । एतन्नः सर्वमाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः

മഹാത്മാവായ മധ്യസ്ഥൻ ‘മൂന്ന് താള’ എന്തുകൊണ്ട് നൽകണം? ഈ കാര്യം മുഴുവനും ഞങ്ങളോട് പറയുക; ഞങ്ങൾക്ക് അത്യന്തം കൗതുകമുണ്ട്.

Verse 4

तच्छ्रुत्वा भर्तृयज्ञस्तु तानुवाच द्विजोत्तमान् । श्रूयतामभिधास्यामि यदेतत्कारणं स्थितम्

അത് കേട്ട ഭർത്തൃയജ്ഞൻ ആ ദ്വിജോത്തമന്മാരോട് പറഞ്ഞു— “ശ്രദ്ധിക്കുക; ഇതിന്റെ പിന്നിലെ സ്ഥിരമായ കാരണമെന്തെന്നു ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം.”

Verse 5

नासत्यं जायते वाक्यं नागराणां कथंचन । ब्रह्मशालास्थितानां च शुभं वा यदि वाऽशुभम्

നാഗരന്മാരുടെ വാക്ക് ഒരിക്കലും അസത്യമാകുന്നില്ല; പ്രത്യേകിച്ച് ബ്രഹ്മശാലയിൽ ഇരിക്കുന്നവരുടെ— കാര്യം ശുഭമായാലും അശുഭമായാലും.

Verse 6

वेदोक्तेः सवनैस्तस्माद्दर्शयंति द्विजोत्तमाः । इष्टं वा यदि वानिष्टं पृच्छमानस्य चा र्थिनः

അതുകൊണ്ട് വേദോക്ത സവനകർമ്മങ്ങളിലൂടെ ദ്വിജോത്തമന്മാർ ചോദിക്കുന്ന യാചകനോട് ഇഷ്ടമോ അനിഷ്ടമോ എന്ന് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.

Verse 7

भूयोभूयस्ततः कुर्यान्मध्यस्थः स द्विजन्मनाम् । प्रश्नं तस्य निमित्तं च यावत्तस्य विनिर्णयः

അപ്പോൾ മധ്യസ്ഥൻ ദ്വിജന്മാരോടു ആ ചോദ്യം അതിന്റെ കാരണവും സാഹചര്യവും സഹിതം, അന്തിമ നിർണ്ണയം ഉണ്ടാകുന്നതുവരെ വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദിക്കണം।

Verse 8

ब्रह्मशालोपविष्टानां यदि वाक्यं वृथा भवेत् । माहात्म्यं नश्यते तेषां ततः क्रोधः प्रजायते

ബ്രഹ്മശാലയിൽ ഇരിക്കുന്നവരുടെ വാക്ക് വ്യർത്ഥമോ അസത്യമോ ആകുകയാണെങ്കിൽ, അവരുടെ മാഹാത്മ്യം നശിക്കും; അതിൽ നിന്നാണ് ക്രോധം ജനിക്കുന്നത്।

Verse 9

क्रोधात्सञ्जायते द्रोहो द्रोहात्पापस्य संगमः । एतस्मात्कारणाद्विप्रा मध्यस्थः पृच्छ्यते मुहुः

ക്രോധത്തിൽ നിന്ന് ദ്രോഹം ജനിക്കുന്നു; ദ്രോഹത്തിൽ നിന്ന് പാപസംഗം ഉണ്ടാകുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ്, ഹേ വിപ്രന്മാരേ, മധ്യസ്ഥനെ വീണ്ടും വീണ്ടും ചോദ്യം ചെയ്യുന്നത്।

Verse 10

समुदायः समस्तानां यथा चैव प्रजायते । तदा तालत्रयं यच्च मध्यस्थः संप्रयच्छति

എല്ലാവരുടെയും ഏകമതമായ കൂട്ടായ്മ രൂപപ്പെടുമ്പോൾ, മധ്യസ്ഥൻ ആ ‘താലത്രയം’ എന്നും നൽകുന്നു।

Verse 11

तासां तु पूर्वया कामं हंति पृच्छाप्रदायिनाम् । द्वितीयया तथा क्रोधं हंति लोभं तृतीयया

ആ മൂന്നിൽ ഒന്നാമത്തേതാൽ മറുപടി പറയുന്നവരുടെ കാമം ശമിക്കുന്നു; രണ്ടാമത്തേതാൽ ക്രോധം ശമിക്കുന്നു; മൂന്നാമത്തേതാൽ ലോഭം ശമിക്കുന്നു।

Verse 12

एतस्मात्कारणाद्देयं तेन तालत्रयं द्विजाः

ഈ കാരണത്താൽ തന്നേ, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ‘താലത്രയം’ ദാനമായി നിർബന്ധമായി നൽകേണ്ടതാണ്.

Verse 13

ब्राह्मणा ऊचुः । आथर्वणश्चतुर्थस्तु ब्राह्मणः परिकीर्तितः । स कस्मात्प्रथमः प्रश्नो नागराणां प्रकीर्तितः

ബ്രാഹ്മണർ പറഞ്ഞു—ആഥർവണത്തെ ബ്രാഹ്മണവേദങ്ങളിൽ നാലാമത്തേതായി പ്രസിദ്ധമാക്കുന്നു; എന്നാൽ നാഗരന്മാരിൽ അത് ആദ്യ ചോദ്യം എന്നു എന്തുകൊണ്ട് പറയുന്നു?

Verse 14

भर्तृयज्ञ उवाच । आथर्वः प्रथमः प्रश्नो यस्मात्प्रोक्तो मया द्विजाः । तदहं संप्रवक्ष्यामि शृणुध्वं सुसमाहिताः

ഭർത്തൃയജ്ഞൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ഞാൻ ആഥർവണത്തെ ആദ്യ ചോദ്യം എന്നു പ്രസ്താവിച്ചതിനാൽ, അതിന്റെ കാരണം ഇപ്പോൾ വിശദീകരിക്കുന്നു; നിങ്ങൾ ഏകാഗ്രമായി കേൾക്കുക.

Verse 15

नेर्ष्या चैवात्र कर्तव्या स्वस्थानस्य विनाशनी । निरूपितं मया सम्यक्स्थानस्थस्य विशुद्धये

ഇവിടെ അസൂയ പാടില്ല; അത് സ്വന്തം സ്ഥാനത്തെ തന്നെ നശിപ്പിക്കുന്നു. സ്വധർമ്മസ്ഥാനത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവന്റെ ശുദ്ധിക്കായി ഞാൻ ഇത് യഥാവിധി നിർണ്ണയിച്ചു പറഞ്ഞു.

Verse 16

ऋग्यजुःसामसंज्ञाख्या अग्निष्टोमादिका मखाः । पारत्रिकाः प्रवर्तंते नैहिकाश्चाभिचारिकाः

ഋഗ്, യജുഃ, സാമ എന്ന നാമങ്ങളാൽ അറിയപ്പെടുന്ന അഗ്നിഷ്ടോമാദി യാഗങ്ങൾ പരലോകഫലത്തിനായി പ്രവൃത്തിക്കുന്നു; ചിലത് ഇഹലോകഫലത്തിനായും, അഭിചാര-പ്രതികാരാദി ക്രിയകളോടുകൂടിയും നടക്കുന്നു.

Verse 17

अथर्ववेदे तच्चोक्तं सर्वं चैवाभिचारिकम् । हिताय सर्वलोकानां ब्रह्मणा लोककारिणा

അഥർവവേദത്തിൽ ഉപദേശിച്ചിരിക്കുന്ന എല്ലാം—വിശേഷിച്ച് രക്ഷാർത്ഥവും പ്രഭാവപ്രയോഗപരവുമായ ക്രിയകളും—ലോകസ്രഷ്ടാവായ ബ്രഹ്മാവ് സർവ്വജീവഹിതത്തിനായി പ്രണീതമാക്കിയതാണ്.

Verse 18

अथर्ववेदः प्रथमं द्रष्टव्यः कार्यसिद्धये । एतस्मात्कारणादाद्यः स चतुर्थोऽपि संस्थितः

കാര്യസിദ്ധിക്കായി ആദ്യം അഥർവവേദം തന്നെ ദർശിക്കണം; അതുകൊണ്ടു പ്രയോഗപരമായി അത് ‘ആദ്യ’, എണ്ണത്തിൽ മാത്രം ‘ചതുര്ഥ’മായി സ്ഥാപിതമാണ്.

Verse 19

एतद्वः सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि द्विजोत्तमाः । पृच्छा संबंधजं सर्वमेकं कार्यं सदैव हि

ഹേ ദ്വിജോത്തമന്മാരേ! നിങ്ങൾ ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞു; വാസ്തവത്തിൽ ചോദ്യംജന്യമായ എല്ലാം എപ്പോഴും ഒരേയൊരു ലക്ഷ്യത്തിലേക്ക്—സത്കാര്യസിദ്ധിയിലേക്ക്—നയിക്കുന്നു.

Verse 202

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये भर्तृयज्ञवाक्यनिर्णयवर्णनंनाम द्व्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദമഹാപുരാണത്തിലെ എൺപത്തൊന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സംഹിതയിലെ ഷഷ്ഠനായ നാഗരഖണ്ഡത്തിലെ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ ‘ഭർത്തൃയജ്ഞവാക്യനിർണയവർണനം’ എന്ന പേരുള്ള ഇരുനൂറ്റിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.