Adhyaya 196
സൂതൻ പറയുന്നു—അനർത്തദേശാധിപൻ തന്റെ പുത്രി രത്നവതിയെ യൗവനപ്രാപ്തയായി അപൂർവസൗന്ദര്യത്തോടെ ദീപ്തമാകുന്നത് കണ്ടു കന്യാദാനധർമ്മത്തെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചു. കാര്യസാധനലോഭം കൊണ്ടു അയോഗ്യനായ വരനു കന്യയെ നൽകുന്നത് മഹാദോഷകരവും അനിഷ്ടഫലദായകവുമാണെന്ന നൈതിക മുന്നറിയിപ്പ് ഇവിടെ ഉച്ചരിക്കപ്പെടുന്നു. യോഗ്യനായ വരൻ ലഭിക്കാതിരുന്നതിനാൽ രാജാവ് പ്രസിദ്ധ ചിത്രകാരന്മാരെ ഭൂമിയാകെ അയച്ചു—യുവാക്കളും കുലീനരും ഗുണവാന്മാരുമായ രാജാക്കന്മാരുടെ ചിത്രങ്ങൾ വരച്ച് കൊണ്ടുവരാൻ, രത്നവതി ധർമ്മാനുസൃതമായി വരനെ തിരഞ്ഞെടുക്കാനും പിതൃദോഷം കുറയാനും വേണ്ടി। ആ ചിത്രങ്ങളിൽ ദാശാർണാധിപൻ ബൃഹദ്ബലൻ സകലഗുണസമ്പന്നനായി യോഗ്യനെന്ന് നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടു. തുടർന്ന് അനർത്തരാജാവ് ദൂതൻ മുഖേന ബൃഹദ്ബലനോട് വിവാഹത്തിനുള്ള ഔപചാരിക ക്ഷണം അയച്ചു; പ്രസിദ്ധയായ പരമസുന്ദരി രത്നവതിയെ നൽകാമെന്ന പ്രമേയവും അറിയിച്ചു. സന്ദേശം കേട്ട് ബൃഹദ്ബലൻ സന്തോഷിച്ച് ചതുരംഗസൈന്യവുമായി ഉടൻ അനർത്തേശന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു; ഇങ്ങനെ ഇരുരാജാക്കന്മാരുടെ സഖ്യയാത്ര ആരംഭിക്കുന്നു।
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । अथ तां यौवनोपेतां स्वसुतां प्रेक्ष्य पार्थिवः । अनौपम्येन रूपेण संयुक्तां वरवर्णिनीम् । आनर्तश्चिन्तयामास कन्यकां प्रददाम्यहम्
സൂതൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ആനർത്തരാജാവ്, യൗവനം പ്രാപിച്ച തന്റെ പുത്രിയെ—അനുപമ സൗന്ദര്യവും ഉത്തമ വർണ്ണവും ഉള്ളവളായി കണ്ടു—മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു: ‘ഈ കന്യയെ ഞാൻ ആര്ക്ക് വിവാഹമായി നൽകും?’
Verse 2
अनर्हाय च यो दद्या द्वराय निजकन्यकाम् । कार्यकारणलोभेन नरकं स प्रगच्छति
ലാഭമോ സ്വാർത്ഥമോ എന്ന ലോഭത്താൽ സ്വന്തം പുത്രിയെ അയോഗ്യനായ വരനു നൽകുന്നവൻ നരകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു।
Verse 3
एवं चिंतयतस्तस्य महान्कालो व्यवस्थितः । न पश्यति च तद्योग्यं कंचिद्वरमनुत्तमम्
ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ അവനു ഏറെ സമയം കഴിഞ്ഞു; എങ്കിലും അവൾക്കു യോജ്യനായ അത്യുത്തമ വരനെ ഒരാളെയും അവൻ കണ്ടില്ല।
Verse 4
अथ संप्रेषयामास सर्वभूताश्रयेषु ये । चित्रकर्मणि विख्यातान्नरांश्चित्रकरांस्तदा
അപ്പോൾ അവൻ സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുവാൻ കഴിയുന്ന, ചിത്രകലയിൽ പ്രസിദ്ധരായ ചിത്രകാരന്മാരെ അയച്ചു।
Verse 5
गच्छध्वं मम वाक्येन सर्वा न्भूमितले नृपान् । लिखित्वा पट्टमध्ये तु दर्शयध्वं ततः परम्
എന്റെ കല്പനപ്രകാരം നിങ്ങൾ ഭൂമിയിലെ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരുടെയും അടുക്കൽ പോകുക; വസ്ത്രപ്പട്ടത്തിൽ വരച്ച് പിന്നെ അത് കാണിക്കുക।
Verse 6
सुताया मम येनाऽसौ दृष्ट्वाऽभीष्टं नराधिपम् । पत्यर्थं वरयेत्साध्वी मम दोषो भवेन्न हि
എന്റെ മകൾ തനിക്കിഷ്ടമായ നരാധിപനെ കണ്ടു ഭർത്താവായി വരിക്കേണ്ടതിന്; അപ്പോൾ എനിക്കു ദോഷമൊന്നും വരികയില്ല।
Verse 7
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वे चित्रकरास्तदा । प्रस्थिता धरणीपृष्ठे पार्थिवानां गृहेषु च
അവന്റെ വാക്ക് കേട്ട് എല്ലാ ചിത്രകാരന്മാരും അപ്പോൾ ഭൂമിയുടെ മേൽപ്പുറത്താകെ, രാജാക്കന്മാരുടെ ഗൃഹങ്ങളിലേക്കും പുറപ്പെട്ടു।
Verse 8
ते लिखित्वा महीपाला न्यौवनस्थान्वयोऽन्वितान् । रूपौदार्यगुणोपेतान्दर्शयामासुरग्रतः । रत्नवत्याः क्रमेणैव तस्य भूपस्य शासनात्
അവർ യൗവനപ്രാപ്തരായ, രൂപ-ഔദാര്യ-ഗുണസമ്പന്നരായ രാജാക്കന്മാരെ വരച്ച്, ആ രാജാവിന്റെ കല്പനപ്രകാരം രത്നവതിയുടെ മുമ്പിൽ ഒന്നൊന്നായി കാണിച്ചു।
Verse 9
अथ तेषां तु सर्वेषां मध्ये राजा वृहद्बलः । दशार्णाधिपतिर्भव्यः पत्यर्थं च वृतस्तया
അപ്പോൾ എല്ലാവരിലും ദശാർണത്തിന്റെ മംഗളാധിപനായ രാജാവ് വൃഹദ്ബലനെയായിരുന്നു അവൾ ഭർത്താവായി വരിച്ചത്.
Verse 10
तदाऽनर्ताधिपो हृष्टः प्रेषयामास तं प्रति । विवाहार्थं सुविज्ञाय वाक्य मेतदुवाच ह
അപ്പോൾ അനർത്താധിപൻ സന്തോഷത്തോടെ അവന്റെ അടുക്കൽ ദൂതനെ അയച്ചു; ഇത് വിവാഹകാര്യമാണ് എന്ന് വ്യക്തമായി അറിഞ്ഞ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
Verse 11
गच्छध्वं मम वाक्येन दशार्णाधिपतिं प्रति । वाच्यः स विनयाद्गत्वा विवाहार्थं ममांतिकम्
“എന്റെ സന്ദേശവുമായി ദശാർണാധിപതിയുടെ അടുക്കൽ പോകുവിൻ. വിനയത്തോടെ ചെന്നു പറയുവിൻ—വിവാഹാർത്ഥം എന്റെ സന്നിധിയിലേക്കു വരട്ടെ.”
Verse 12
समागच्छ निजां कन्यां येन यच्छाम्यहं तव । नाम्ना रत्नवतीं ख्यातां त्रैलोक्यस्यापि सुन्दरीम्
“വരിക, ഞാൻ എന്റെ സ്വന്തം പുത്രിയെ നിനക്കു നൽകട്ടെ—‘രത്നവതി’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധയായ, ത്രിലോകത്തിലും സുന്ദരിയായി കീർത്തിക്കപ്പെട്ടവളെ.”
Verse 13
गत्वा स सत्वरं तत्र यत्र राजा बृहद्बलः । प्रोवाच सकलं वाक्यमानर्ताधिपतेः स्फुटम्
അവൻ വേഗത്തിൽ രാജാവ് വൃഹദ്ബലൻ ഉണ്ടായിരുന്നിടത്തേക്ക് ചെന്നു, അനർത്താധിപന്റെ മുഴുവൻ സന്ദേശവും വ്യക്തമായി അറിയിച്ചു.
Verse 14
सोऽपि तत्सहसा श्रुत्वा तेषां वाक्यमनुत्तमम् । परमां तुष्टिमासाद्य प्रस्थितस्तत्पुरं प्रति । सैन्येन महता युक्तश्चतुरंगेण पार्थिवः
അവനും അവരുടെ അനുത്തമ വാക്കുകൾ പെട്ടെന്നു കേട്ട് പരമ സന്തോഷം പ്രാപിച്ച് ആ നഗരത്തേക്കു പുറപ്പെട്ടു. രാജാവ് മഹത്തായ ചതുരംഗ സൈന്യത്തോടുകൂടി യാത്രയായി.
Verse 196
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये दशार्णाधिपतेर्बृहद्बलस्यानर्तेशपुरं प्रत्यागमनवर्णनंनाम षण्णवत्युत्तरशततमोऽध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിൽ, ‘ദശാർണാധിപതി ബൃഹദ്ബലന്റെ അനർത്തേശപുരത്തിലേക്കുള്ള പ്രത്യാഗമനവർണ്ണനം’ എന്ന നാമമുള്ള 196-ാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.