Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 16

लक्ष्मी रुवाच । काशिराजः पुरा ह्यासीज्जयसेन इति श्रुतः । तस्य भार्यासहस्रं तु ह्यासीद्रूपसमन्वितम्

lakṣmī ruvāca | kāśirājaḥ purā hyāsījjayasena iti śrutaḥ | tasya bhāryāsahasraṃ tu hyāsīdrūpasamanvitam

ലക്ഷ്മി അരുളിച്ചെയ്തു—പണ്ടുകാലത്ത് കാശിയിൽ ‘ജയസേനൻ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായ ഒരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു. അവനു രൂപസമ്പന്നമായ ആയിരം ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു।

lakṣmīLakṣmī
lakṣmī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootlakṣmī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
uvācasaid
uvāca:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√vac (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद
kāśirājaḥthe king of Kāśī
kāśirājaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkāśirāja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; काशी + राजा (तत्पुरुष)
purāformerly
purā:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootpurā (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb)
hiindeed
hi:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
āsītwas
āsīt:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
jayasenaḥJayasena
jayasenaḥ:
Pratipadya (Predicate nominal/विशेष्य)
TypeNoun
Rootjayasena (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; नाम
itithus/“called”
iti:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
śrutaḥknown/heard as
śrutaḥ:
Pratipadya (Predicate qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootśruta (कृदन्त; √śru (धातु) + क्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (कāśirājaḥ विशेषण) ‘श्रुतः’ = प्रसिद्धः
tasyaof him/of that (king)
tasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
bhāryāsahasrama thousand wives
bhāryāsahasram:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootbhāryā-sahasra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; भार्याणां सहस्रम् (षष्ठी-तत्पुरुष)
tubut/indeed
tu:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/अन्वयबोधक निपात (particle)
hiindeed
hi:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (emphasis)
āsītwas
āsīt:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√as (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
rūpasamanvitamendowed with beauty
rūpasamanvitam:
Pratipadya (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootrūpa-samanvita (प्रातिपदिक; samanvita = √i (धातु) + सम् उपसर्ग + नि + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; रूपेण समन्वितम् (तृतीया-तत्पुरुष); (भāryāsahasram विशेषण)

Lakṣmī

Tirtha: Kāśī (contextual)

Type: kshetra

Listener: Viṣṇu

Scene: Lakṣmī narrates the ancient court of Jayasena of Kāśī—an opulent palace scene suggesting prosperity and worldly splendor that will later be redirected into devotion.

L
Lakṣmī
K
Kāśī
J
Jayasena (Kāśirāja)

FAQs

Worldly power and abundance form the backdrop against which devotion and tīrtha-based merit are later highlighted.

Kāśī is the narrative setting; the tīrtha focus unfolds as the story progresses.

None in this verse; it establishes characters for the forthcoming tīrtha-centered episode.