Adhyaya 172

Verse 1

। सूत उवाच । ततःप्रभृति च्छिद्राणि विश्वामित्रो निरीक्षयन् । वसिष्ठस्य वधार्थाय संस्थितो द्विजसत्तमाः

സൂതൻ പറഞ്ഞു—അന്നുമുതൽ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനായ വിശ്വാമിത്രൻ വസിഷ്ഠനെ വധിക്കുവാൻ ദൗർബല്യങ്ങൾ തേടി നോക്കി ജാഗ്രതയോടെ നിലകൊണ്ടു.

Verse 2

आत्मशक्तिप्रभावेन मशकस्य यथा गजः । अन्यस्मिन्नहनि प्राप्ते विश्वामित्रेण सा नदी

സ്വശക്തിയുടെ പ്രഭാവത്താൽ, കൊതുക് ആനയായിത്തീരുന്നതുപോലെ; മറ്റൊരു ദിവസം വിശ്വാമിത്രൻ എത്തിയപ്പോൾ ആ നദി…

Verse 3

समाहूता समायाता द्रुतं सा स्त्रीस्वरूपिणी । अब्रवीत्प्रांजलिर्भूत्वा आदेशो दीयतां मम । ब्रह्मर्षे येन कार्येण समाहूतास्मि सांप्रतम्

ആഹ്വാനം ചെയ്തപ്പോൾ അവൾ സ്ത്രീരൂപത്തിൽ വേഗത്തിൽ എത്തി. കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു—ഹേ ബ്രഹ്മർഷേ, എനിക്ക് ആജ്ഞ നൽകുക; ഏതു കാര്യത്തിനായി ഇപ്പോൾ എന്നെ വിളിച്ചിരിക്കുന്നു?

Verse 4

विश्वामित्र उवाच । यदा निमज्जनं कुर्यात्तव तोये महानदि । परमं वेगमास्थाय तदाऽनय ममांतिकम्

വിശ്വാമിത്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാനദീ! വസിഷ്ഠൻ നിന്റെ ജലത്തിൽ നിമജ്ജനം ചെയ്യുമ്പോൾ, പരമവേഗം ധരിച്ചു അവനെ എന്റെ സമീപത്തേക്ക് കൊണ്ടുവരിക।

Verse 5

पूर्णश्रोत्रं जले नैव व्याकुलांगं व्यवस्थितम् । निहन्मि येन शीघ्रं च नान्यच्छिद्रं प्रलक्षये

അവൻ ജലത്തിൽ നിൽക്കുന്നു; ചെവികൾ വെള്ളം നിറഞ്ഞവ, അവയവങ്ങൾ വ്യാകുലവും അസ്ഥിരവും. ‘ഏത് മാർഗ്ഗത്തിൽ ഞാൻ വേഗത്തിൽ വധിക്കാം? മറ്റൊരു ദൗർബല്യസ്ഥാനം എനിക്കു കാണുന്നില്ല.’

Verse 6

एवमुक्ता तदा तेन विश्वामित्रेण सा नदी । वित्रस्ता भयसंयुक्ता शापाद्वाक्यमुवाच सा

വിശ്വാമിത്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ നദി ഭയത്തോടെ വിറച്ചു; ശാപഭയത്തോടെ കൂടിയവളായി അവൾ മറുപടിയായി വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 7

नाहं द्रोहं करिष्यामि वसिष्ठस्य महात्मनः । ब्रह्मर्षे न च ते युक्तं कर्तुं वै ब्रह्मणो वधम्

ഞാൻ മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠനോട് ദ്രോഹം ചെയ്യുകയില്ല. ഹേ ബ്രഹ്മർഷേ! നിനക്ക് ബ്രാഹ്മണവധം ചെയ്യുന്നത് യുക്തമല്ല.

Verse 8

यदि त्वं ब्रह्मणा प्रोक्तो ब्रह्मर्षिः स्वयमेव तु । कामान्नायं वसिष्ठस्तु तस्मात्कोपं परित्यज

സ്വയം ബ്രഹ്മാവ് നിന്നെ ബ്രഹ്മർഷിയെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, കാമനയുടെ വശം പിടിക്കരുത്. ഈ വസിഷ്ഠൻ വിരോധിക്കേണ്ടവൻ അല്ല; അതിനാൽ കോപം ഉപേക്ഷിക്കൂ.

Verse 9

मनसापि वधं यस्तु ब्राह्मणस्य विचिंतयेत् । तप्तकृच्छ्रेण मुच्येत मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत्

മനസ്സിൽ പോലും ബ്രാഹ്മണവധത്തെ ചിന്തിക്കുന്നവൻ—സ്വയംഭുവ മനു പ്രസ്താവിച്ചതുപോലെ—‘തപ്തകൃച്ഛ്ര’ എന്ന കഠിനപ്രായശ്ചിത്തം കൊണ്ടുമാത്രമേ ആ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകൂ।

Verse 10

वाचया प्रवदेद्यस्तु ब्राह्मणस्य वधं नरः । चांद्रायणेन शुद्धिः स्यात्तस्य देवोऽब्रवीदिदम्

വാക്കുകളാൽ ബ്രാഹ്മണവധത്തെക്കുറിച്ച് പറയുന്ന മനുഷ്യന് ശുദ്ധി ‘ചാന്ദ്രായണ’ വ്രതത്തിലൂടെയാകും—ഇങ്ങനെ ദൈവവചനം പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 11

तस्मान्नाहं करिष्यामि तव वाक्यं कथंचन । वसिष्ठार्थं तु यत्प्रोक्तं कुरु यत्तव रोचते

അതുകൊണ്ട് നിന്റെ കല്പന ഞാൻ യാതൊരു വിധത്തിലും നടപ്പാക്കുകയില്ല. വസിഷ്ഠനെ സംബന്ധിച്ച് ചെയ്യേണ്ടത് എന്തായാലും, നിനക്കു യോജിച്ചതായി തോന്നുന്നതുപോലെ നീ തന്നേ ചെയ്യുക।

Verse 12

तच्छ्रुत्वा कुपितस्तस्या विश्वामित्रो द्विजोत्तमाः । शशाप तां नदीं श्रेष्ठां यत्तद्वक्ष्यामि श्रूयताम्

അത് കേട്ടപ്പോൾ ദ്വിജോത്തമനായ വിശ്വാമിത്രൻ ക്രോധിതനായി, ആ ശ്രേഷ്ഠ നദിയെ ശപിച്ചു. “ഇപ്പോൾ ഞാൻ പറയുന്നതു കേൾക്കുക.”

Verse 13

यस्मात्पापे वचो मह्यं न कृतं कुनदि त्वया । तस्माद्रक्तप्रवाहस्ते जलजोऽयं भविष्यति

ഓ പാപിനീ നദീ! നീ എന്റെ വചനം അനുഷ്ഠിച്ചില്ല; അതിനാൽ നിന്റെ ഈ ജലജന്യ പ്രവാഹം രക്തപ്രവാഹമായി മാറും।

Verse 14

एवमुक्त्वा करात्तोयं सप्तवाराभिमंत्रितम् । चिक्षेपाथ जले तस्याः क्रोधसंरक्तलोचनः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട്, ക്രോധത്തിൽ ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ അവൻ കൈയിൽ ജലം എടുത്ത്, അതിനെ ഏഴുതവണ മന്ത്രാഭിമന്ത്രണം ചെയ്ത്, പിന്നെ അവളുടെ ജലത്തിൽ എറിഞ്ഞു।

Verse 15

ततश्च तत्क्षणाज्जातं तत्तोयं रुधिरं द्विजाः । सारस्वतं सुपुण्यं च यदासीच्छंखसंनिभम्

അന്നുതന്നെ, ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ആ ജലം രക്തമായി മാറി—മുമ്പ് ശംഖംപോലെ ദീപ്തമായ അത്യന്തം പുണ്യമയമായ സാരസ്വതജലമായിരുന്നിട്ടും।

Verse 16

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ता भूतप्रेतनिशाचराः । पीत्वापीत्वा प्रनृत्यंति गायंति च हसंति च

ഇതിനിടയിൽ ഭൂതങ്ങൾ, പ്രേതങ്ങൾ, നിശാചരന്മാർ അവിടെ എത്തി; വീണ്ടും വീണ്ടും കുടിച്ച് അവർ നൃത്തം ചെയ്യാൻ തുടങ്ങി, പാടാൻ തുടങ്ങി, ചിരിക്കാനും തുടങ്ങി।

Verse 17

ये तत्र तापसाः केचित्तटे तस्या व्यवस्थिताः । ते सर्वेऽपि च तां त्यक्ता दूरदेशं समाश्रिताः

അവിടെ അവളുടെ തീരത്ത് പാർത്തിരുന്ന ചില തപസ്വികൾ—അവർ എല്ലാവരും ആ സ്ഥലം ഉപേക്ഷിച്ച് ദൂരദേശത്ത് അഭയം പ്രാപിച്ചു।

Verse 18

बहिर्वासाश्च ये तत्र नागराः समवस्थिताः । चण्डशर्म प्रभृतयस्तेऽपि याताः सुदूरतः

അവിടെ പുറമ്പ്രദേശങ്ങളിൽ താമസിച്ചിരുന്ന നാഗരന്മാർ—ചണ്ഡശർമ മുതലായവർ—അവരും അത്യന്തം ദൂരത്തേക്ക് പോയി।

Verse 19

वसिष्ठोऽपि मुनिश्रेष्ठो जगामार्बुदपर्वतम् । विश्वामित्रस्तु विप्रर्षिश्चमत्कारपुरं गतः

മുനിശ്രേഷ്ഠനായ വസിഷ്ഠനും അർബുദപർവതത്തിലേക്കു പോയി; ബ്രഹ്മർഷിയായ വിശ്വാമിത്രൻ ചമത്കാരപുരത്തിലേക്കു ഗമിച്ചു.

Verse 20

हाटकेश्वरजे क्षेत्रे यत्स्थितं विप्रसंकुलम् । तत्राश्रमपदं कृत्वा तपस्तेपे सुदारुणम्

ബ്രാഹ്മണന്മാർ നിറഞ്ഞ ഹാടകേശ്വരന്റെ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ അവിടെ ആശ്രമസ്ഥാനം സ്ഥാപിച്ച് അദ്ദേഹം അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 21

येन सृष्टिक्षमो जातः स्पर्धते ब्रह्मणा सह । एतद्वः सर्वमाख्यातं यथा सारस्वतं जलम्

അതിനാൽ അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിക്ഷമനായി ബ്രഹ്മാവിനോടും മത്സരിച്ചു; സാരസ്വതജലം ഇങ്ങനെ ആയതെങ്ങനെ എന്നതെല്ലാം ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞു.

Verse 22

रुधिरत्वमनुप्राप्तं विश्वामित्रस्य शापतः । चंडशर्मादयो विप्रा यथा देशांतरं गताः

വിശ്വാമിത്രന്റെ ശാപം മൂലം അത് രക്തസ്വഭാവം പ്രാപിച്ചു; ചണ്ഡശർമാദി ബ്രാഹ്മണർ മറ്റുദേശത്തേക്ക് പോയ വിധവും (വിവരിക്കപ്പെട്ടു).