Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 10

Devanagari script

प्रसन्नया कुमार्या तु स्वयं चाऽथ करोति या । गृह्णाति या च वै नारी पिंडिकां बलिसंयुताम्

Transliteration

prasannayā kumāryā tu svayaṃ cā'tha karoti yā | gṛhṇāti yā ca vai nārī piṃḍikāṃ balisaṃyutām

Translation

പ്രസന്നയായ കന്യയോടൊപ്പം സ്ത്രീ സ്വയം പിണ്ഡിക ഒരുക്കി, തുടർന്ന് ബലിയോടുകൂടിയ ആ പിണ്ഡിക സ്വീകരിക്കുന്നുവെങ്കിൽ അവൾ അഭീഷ്ടഫലം നിശ്ചയമായി പ്രാപിക്കും।

Word by Word

• प्रसन्नया: with a pleased (maiden)
• प्रसन्नया: Karana/Hetu (सहभाव/उपाधि)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; विशेषण (with a pleased/benign)

• कुमार्या: by/with a maiden
• कुमार्या: Karana/Hetu (सहभाव)
• Type: Noun
• Root: कुमारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• तु: indeed
• तु: Discourse particle
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात

• स्वयम्: herself
• स्वयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (by oneself)

• च: and
• च: Sambandha (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक

• अथ: then
• अथ: Discourse sequencing
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय, अनुक्रम/आरम्भार्थक (then/now)

• करोति: does/makes
• करोति: Kriya (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• या: who (she)
• या: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम

• गृह्णाति: takes/receives
• गृह्णाति: Kriya (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• या: who (she)
• या: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम

• च: and
• च: Sambandha (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक

• वै: indeed
• वै: Emphasis
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय, निपात (emphasis/indeed)

• नारी: woman
• नारी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पिण्डिकाम्: rice-ball
• पिण्डिकाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पिण्डिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• बलि-संयुताम्: accompanied with a bali offering
• बलि-संयुताम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बलि (प्रातिपदिक) + संयुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (बलिना संयुता = accompanied with bali); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण

Speaker

Narrative voice (contextual Purāṇic narrator; explicit speaker not in this verse)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A calm young maiden assists as a woman shapes the piṇḍikā; the bali is set aside; the woman then receives the piṇḍikā with reverence as consecrated prasāda before the Devī shrine.

Characters & Entities

• kumārī (kanyā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ritual purity, serenity, and correct procedure—especially involving the kumārī—complete the vow’s efficacy.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The instruction continues within the Dhārātīrtha māhātmya setting of Nāgara Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Prepare the piṇḍikā in association with a serene maiden and then formally receive/partake of the piṇḍikā together with bali.