Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

। ऋषय ऊचुः । चमत्कारपुरोत्पत्तिः श्रुता त्वत्तो महामते । तत्क्षेत्रस्य प्रमाणं यत्तदस्माकं प्रकीर्तय । यानि तत्र च पुण्यानि तीर्थान्यायतनानि च । सहितानि प्रभावेण तानि सर्वाणि कीर्तय

| ṛṣaya ūcuḥ | camatkārapurotpattiḥ śrutā tvatto mahāmate | tatkṣetrasya pramāṇaṃ yattadasmākaṃ prakīrtaya | yāni tatra ca puṇyāni tīrthānyāyatanāni ca | sahitāni prabhāveṇa tāni sarvāṇi kīrtaya

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു— ഹേ മഹാമതേ, ചമത്കാരപുരത്തിന്റെ ഉത്ഭവം ഞങ്ങൾ നിങ്ങളിൽ നിന്ന് ശ്രവിച്ചു. ഇനി ആ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പരിമാണം ഞങ്ങൾക്ക് പ്രസ്താവിക്കൂ; അവിടെയുള്ള എല്ലാ പുണ്യതീർത്ഥങ്ങളും ആരാധനാലയങ്ങളും അവയുടെ പ്രഭാവത്തോടുകൂടി എല്ലാം കീര്ത്തനം ചെയ്യൂ.

ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्, परस्मैपदम्
चमत्कारपुरोत्पत्तिःthe origin of Camatkārapura
चमत्कारपुरोत्पत्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचमत्कारपुर (प्रातिपदिक) + उत्पत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (चमत्कारपुरस्य उत्पत्तिः)
श्रुताheard
श्रुता:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootश्रु (धातु) → श्रुत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), स्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘heard’
त्वत्तःfrom you
त्वत्तः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपञ्चमी-विभक्तिः (ablative), एकवचनम्; ‘from you’
महामतेO great-minded one
महामते:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + मति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, संबोधन-विभक्तिः (vocative), एकवचनम्; बहुव्रीहिः ‘महती मतिः यस्य सः’
तत्that
तत्:
Sambandha (Determiner/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, षष्ठी-विभक्तिः-सम्बन्धे (used as determiner), एकवचनम्; ‘that’ (in tat-kṣetrasya)
क्षेत्रस्यof the kṣetra
क्षेत्रस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्
प्रमाणम्measure/extent
प्रमाणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रमाण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
यत्which
यत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बन्धक-यत् (relative pronoun)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तद्-प्रत्यय (correlative)
अस्माकम्to us / of us
अस्माकम्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनार्थः (genitive plural sense)
प्रकीर्तयproclaim/tell
प्रकीर्तय:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + कीर्त् (धातु)
Formलोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः (2nd person), एकवचनम्, परस्मैपदम्
यानिwhich (things)
यानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; सम्बन्धक-यत्
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्ययम्; देशवाचक-अव्यय (adverb of place)
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक (conjunction)
पुण्यानिholy/meritorious
पुण्यानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्
तीर्थानिpilgrimage places
तीर्थानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
आयतनानिshrines/abodes
आयतनानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआयतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
and
:
Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयार्थक (conjunction)
सहितानिtogether (with)
सहितानि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसहित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम् ‘together/along with’
प्रभावेणby (their) power
प्रभावेण:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootप्रभाव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गम्, तृतीया-विभक्तिः (instrumental), एकवचनम्; साधन/हेतु (by virtue of)
तानिthose
तानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्
सर्वाणिall
सर्वाणि:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; विशेषणम्
कीर्तयdescribe/recite
कीर्तय:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootकीर्त् (धातु)
Formलोट्-लकारः, मध्यमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

Ṛṣis (Sages)

Tirtha: Camatkārapura-kṣetra

Type: kshetra

Listener: The narrator addressed as ‘mahāmati’ (contextually Sūta, who answers in 17.3)

Scene: An assembly of sages respectfully questioning the narrator about Camatkārapura’s origin, boundaries, and the list of tīrthas and sanctuaries; a map-like sacred landscape hinted behind them with icons for shrines and waterbodies.

C
Camatkārapura
K
kṣetra
T
tīrtha
Ā
āyatana

FAQs

Dharma is learned through attentive inquiry: seekers ask for precise sacred geography and the specific powers of tīrthas and shrines.

Camatkārapura-kṣetra is introduced as a sacred region whose tīrthas and sanctuaries merit detailed praise.

No ritual is prescribed; the verse requests authoritative description of sites and their prabhāva (spiritual efficacy).