Adhyaya 16
ഈ 16-ാം അധ്യായത്തിൽ സൂതൻ പറയുന്നു: ഹാടകേശ്വര-സംഭവ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ രക്തശൃംഗത്തിന്റെ സാന്നിധ്യത്തെ ഭക്തിയോടെ സേവിക്കുന്നത് പരമഫലദായകമാണ്. ജ്ഞാനികൾ മറ്റു പ്രവർത്തനങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച് ആ സ്ഥലത്ത് വസിച്ച് ദൈവസാന്നിധ്യസേവയിൽ ഏർപ്പെടണമെന്ന് ഉപദേശിക്കുന്നു. ദാനം, ക്രിയാകാണ്ഡം, പൂർണ്ണ ദക്ഷിണയോടെ അഗ്നിഷ്ടോമാദി യജ്ഞങ്ങൾ, ചാന്ദ്രായണ–കൃച്ഛ്ര പോലുള്ള കഠിന വ്രതങ്ങൾ, പ്രഭാസം, ഗംഗ തുടങ്ങിയ പ്രസിദ്ധ തീർത്ഥങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം താരതമ്യം ചെയ്ത്, ഈ ക്ഷേത്രപുണ്യത്തിന്റെ പതിനാറിലൊരുഭാഗത്തിനും തുല്യമല്ലെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. മുന്കാല രാജർഷിമാർ അവിടെ സിദ്ധി നേടിയതായി ഉദാഹരണങ്ങൾ പറയുന്നു; കാലവശാൽ നശിച്ച മൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, സർപ്പങ്ങൾ, ക്രൂരജീവികൾ പോലും ആ സ്ഥലബന്ധം മൂലം ദിവ്യലോകം പ്രാപിക്കുന്നു എന്നും പറയുന്നു. തീർത്ഥങ്ങൾ വാസംകൊണ്ട് ശുദ്ധീകരിക്കും; എന്നാൽ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രം സ്മരണകൊണ്ടും, ദർശനകൊണ്ടും കൂടുതൽ, പ്രത്യേകിച്ച് സ്പർശംകൊണ്ട് അത്യധികം പാവനമാക്കുന്നു—എന്ന ദേഹാനുഭവമാധ്യമമായ പവിത്രതത്വം ഇവിടെ പ്രതിപാദിക്കുന്നു.
Shlokas
Verse 1
। सूत उवाच । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन त्यक्त्वाऽन्या निखिलाः क्रियाः । रक्तशृंगस्य सांनिध्यं सेवनीयं विचक्षणैः
സൂതൻ പറഞ്ഞു—അതുകൊണ്ട് സർവ്വപ്രയത്നത്തോടെ മറ്റു എല്ലാ ക്രിയകളും ഉപേക്ഷിച്ച്, വിവേകികൾ രക്തശൃംഗന്റെ പവിത്ര സാന്നിധ്യം സേവിക്കണം।
Verse 2
किं दानैः किं क्रियाकांडैः किं यज्ञैः किं व्रतैरपि । तत्क्षेत्रं सेवयेद्भक्त्या हाटकेश्वरसंभवम्
ദാനങ്ങളാൽ എന്ത്, ക്രിയാകാണ്ഡങ്ങളാൽ എന്ത്, യജ്ഞങ്ങളാൽ എന്ത്, വ്രതങ്ങളാലും എന്ത് പ്രയോജനം? ഭക്തിയോടെ ഹാടകേശ്വരസംബന്ധമായ ആ പുണ്യക്ഷേത്രം തന്നെയാകണം സേവിക്കേണ്ടത്।
Verse 3
अग्निष्टोमादयो यज्ञाः सर्वे संपूर्णदक्षिणाः । तस्य क्षेत्रस्य पुरतः कलां नार्हंति षोडशीम्
അഗ്നിഷ്ടോമാദി യജ്ഞങ്ങൾ—പൂർണ്ണ ദക്ഷിണയോടെ ചെയ്താലും—ആ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹിമയ്ക്കുമുമ്പിൽ പതിനാറിലൊരുഭാഗത്തിനും തുല്യമല്ല।
Verse 4
चान्द्रायणानि कृच्छ्राणि तथा सांतपनानि च । तस्य क्षेत्रस्य पुरतः कलां नार्हंति षोडशीम्
ചാന്ദ്രായണവ്രതങ്ങളും കൃച്ഛ്രതപസ്സുകളും സാന്തപനപ്രായശ്ചിത്തങ്ങളും—ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹിമയ്ക്കു മുന്നിൽ പതിനാറിലൊരുഭാഗത്തിനും തുല്യമല്ല।
Verse 5
प्रभासाद्यानि तीर्थानि गङ्गाद्याः सरितस्तथा । तस्य क्षेत्रस्य पुरतः कलां नार्हंति षोडशीम्
പ്രഭാസാദി തീർത്ഥങ്ങളും ഗംഗാദി പുണ്യനദികളും—ആ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പുണ്യമഹിമയ്ക്കു മുന്നിൽ പതിനാറിലൊരുഭാഗത്തിനും തുല്യമല്ല।
Verse 6
भूमिदानानि सर्वाणि धर्माः सर्वे दयादिकाः । तस्य क्षेत्रस्य पुरतः कलां नार्हंति षोडशीम्
എല്ലാ ഭൂമിദാനങ്ങളും ദയ മുതലായ എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും—ആ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിന്റെ മഹിമയ്ക്കു മുന്നിൽ പതിനാറിലൊരുഭാഗത്തിനും തുല്യമല്ല।
Verse 7
तत्र राजर्षयः पूर्वं प्रभूताः सिद्धिमागताः । पशवः पक्षिणः सर्पाः सिंहव्याघ्रा मृगादयः
അവിടെ പൂർവകാലത്ത് അനേകം രാജർഷിമാർ സിദ്ധി പ്രാപിച്ചു; കൂടാതെ മൃഗങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, സർപ്പങ്ങൾ, സിംഹ-വ്യാഘ്രങ്ങൾ, മൃഗാദികളും (ആ സ്ഥലമഹിമയാൽ സ്പർശിതരായി).
Verse 9
तत्र कालवशान्नष्टास्तेऽपि प्राप्ता दिवालयम् । यस्तत्र व्रतहीनोऽपि कृषिकर्मरतोऽपि वा
അവിടെ കാലവശാൽ നശിച്ചവരും ദിവാലയം (ദേവലോകം) പ്രാപിച്ചു; അവിടെ വ്രതഹീനനായാലും, വെറും കൃഷികർമ്മത്തിൽ നിരതനായാലും—അവനും (ആ മഹിമയുടെ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു).
Verse 10
श्रूयतां परमं गुह्यं तस्य क्षेत्रस्य संभवम् । पुनंति क्षेत्रतीर्थानि संवासादिह मानवान्
ആ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പരമഗുഹ്യ രഹസ്യം ശ്രവിക്കുവിൻ. ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ തീർത്ഥങ്ങൾ ഇവിടെ മനുഷ്യരെ അവിടെ വസിക്കുന്നതുമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു.
Verse 11
हाटकेश्वरजं क्षेत्रं पुनाति स्मरणादपि । किं पुनर्दर्शनाद्विप्राः स्पर्शनाच्च विशेषतः
ഹേ വിപ്രന്മാരേ, ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രം സ്മരണ മാത്രത്താൽ പോലും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു; പിന്നെ ദർശനത്താൽ എത്ര അധികം, പ്രത്യേകിച്ച് സ്പർശത്താൽ അത്യന്തം.
Verse 16
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये रक्तशृङ्गसांनिध्यसेवनफलश्रैष्ठ्यवर्णनंनाम षोडशोऽ ध्यायः
ഇങ്ങനെ ശ്രീസ്കന്ദ മഹാപുരാണത്തിലെ ഏകാശീതിസാഹസ്രീ സംഹിതയുടെ ഷഷ്ഠ നാഗരഖണ്ഡത്തിൽ, ഹാടകേശ്വര-ക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യത്തിലെ ‘രക്തശൃംഗ-സാന്നിധ്യ-സേവന-ഫല-ശ്രൈഷ്ഠ്യ-വർണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള പതിനാറാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.