Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

धर्मराज उवाच । अहं देव पुरा शप्तो मांडव्येन महात्मना । स्वधर्मे वर्तमानोऽपि सर्वदोषविवर्जितः

dharmarāja uvāca | ahaṃ deva purā śapto māṃḍavyena mahātmanā | svadharme vartamāno'pi sarvadoṣavivarjitaḥ

ധർമ്മരാജൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ ദേവാ! പൂർവ്വം മഹാത്മാവ് മാണ്ഡവ്യൻ എന്നെ ശപിച്ചു; ഞാൻ സ്വധർമ്മത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്നിട്ടും സർവ്വദോഷവിവർജിതനായിരുന്നു.”

धर्मराजःDharmarāja
धर्मराजः:
Karta (Speaker/वक्ता)
TypeNoun
Rootधर्मराज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन — ‘धर्मराजः’ (Yama)
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech/वचनक्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — ‘उवाच’ (said)
अहम्I
अहम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन — ‘अहम्’ (I)
देवO Lord
देव:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन — ‘देव’ (O god/lord)
पुराformerly
पुरा:
Adhikarana (Temporal/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक क्रियाविशेषण) — formerly/once
शप्तःcursed
शप्तः:
Predicate (Vidheyavisheshana/विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootशप् (धातु) → शप्त (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन — ‘शप्तः’ (cursed)
माण्डव्येनby Māṇḍavya
माण्डव्येन:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootमाण्डव्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन — ‘माण्डव्येन’ (by Māṇḍavya)
महात्मनाgreat-souled
महात्मना:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन — ‘महात्मना’ (by the great-souled) विशेषणम् ‘माण्डव्येन’
स्वधर्मेin my own duty
स्वधर्मे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन — ‘स्वधर्मे’ (in one’s own duty); समासः षष्ठी-तत्पुरुषः: स्वस्य धर्मः
वर्तमानःabiding (in)
वर्तमानः:
Karta (Subject-apposition/कर्ता)
TypeAdjective
Rootवृत् (धातु) → वर्तमान (कृदन्त, शतृ)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन — ‘वर्तमानः’ (being/abiding)
अपिeven though
अपि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात) — even/although
सर्वदोषविवर्जितःfree from all faults
सर्वदोषविवर्जितः:
Predicate (Vidheyavisheshana/विधेयविशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व-दोष-विवर्जित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन — ‘सर्वदोषविवर्जितः’ (free from all faults); समासः तत्पुरुषः (दोषैः विवर्जितः) उपपद-समासभावः

Dharmarāja (Yama)

Type: kshetra

Listener: Maheśvara (Śiva)

Scene: Dharmarāja, dignified yet burdened, narrates his curse to Śiva—hands folded, eyes lowered—contrasting cosmic authority with personal vulnerability.

D
Dharmarāja (Yama)
Ś
Śiva (addressed as Deva)
M
Māṇḍavya (sage)

FAQs

Purāṇas acknowledge the mystery of suffering; even when one follows svadharma, past causes and sage’s words can bind—hence refuge in God.

Not specified in this verse; it is part of a broader tīrtha-māhātmya narration.

No direct prescription; it is a petition explaining the background of the curse.