Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 58
Devanagari script
एवमष्टादशैतानि नदीनां पर्वतात्मजे । शतानि सागरे यांति तेन नित्यं स तिष्ठति
Transliteration
evamaṣṭādaśaitāni nadīnāṃ parvatātmaje | śatāni sāgare yāṃti tena nityaṃ sa tiṣṭhati
Translation
ഹേ പർവതാത്മജേ! ഇങ്ങനെ നദികളുടെ ഈ പതിനെട്ടുനൂറ് സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകിച്ചേരുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് സമുദ്രം നിത്യവും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നത്.
Word by Word
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (thus)
अष्टादशeighteen
अष्टादश:
Karta (Qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअष्ट + दश (संख्या-प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक-समास (द्वन्द्व/योगरूढि): अष्ट+दश = 18; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; 'एतानि' विशेषणम्
एतानिthese
एतानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन
नदीनाम्of rivers
नदीनाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन
पर्वतात्मजेO mountain-born one
पर्वतात्मजे:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपर्वत + आत्मज (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन; स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; तत्पुरुष-समास: पर्वतस्य आत्मजा (born of the mountain)
शतानिhundreds
शतानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन
सागरेin the ocean
सागरे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
यान्तिgo
यान्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; धातु: या (गमन)
तेनtherefore/by that
तेन:
Karana (Instrument/Cause/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन; हेतौ/कारणे 'therefore/by that'
नित्यम्always
नित्यम्:
Sambandha (Temporal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणरूपेण द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative: 'always')
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
तिष्ठतिstands/remains
तिष्ठति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
Formलट् (वर्तमान), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: स्था (स्थितौ)
Speaker
Śiva
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Samudra (as tīrtha-receiver)
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: Pārvatī
Visual Art Cues
Scene: A symbolic map-like vision: innumerable rivers (eighteen hundreds) pour into the ocean from both directions, yet the ocean remains poised and full, embodying cosmic equilibrium.
Characters & Entities
O
OceanR
RiversP
PārvatīFAQs
The world is sustained by orderly divine systems—many sacred streams serve a single cosmic balance.
Oceanic confluences (sāgara-saṅgama) are indirectly elevated as endpoints of sacred rivers.
None explicitly.