Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 56
Devanagari script
ततः सिंध्वभिधाना सा पश्चिमं सागरं गता । शतानि नव संगृह्य नदीनां परमेश्वरि
Transliteration
tataḥ siṃdhvabhidhānā sā paścimaṃ sāgaraṃ gatā | śatāni nava saṃgṛhya nadīnāṃ parameśvari
Translation
അതിനുശേഷം ‘സിന്ധു’ എന്ന പേരുള്ള ആ ധാര പടിഞ്ഞാറൻ സമുദ്രത്തിലേക്ക് പോയി, ഹേ പരമേശ്വരി; നദികളുടെ ഒൻപതു നൂറിനെ സമാഹരിച്ച് തനിക്കുള്ളിൽ ചേർത്തെടുത്തു.
Word by Word
ततःthen
ततः:
Sambandha (Sequence/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय (then)
सिन्धु-अभिधानाnamed ‘Sindhu’
सिन्धु-अभिधाना:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक) + अभिधान (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (नामधारक): 'सिन्धु' इति अभिधानं यस्याः; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
पश्चिमम्western
पश्चिमम्:
Karma (Qualifier of object/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपश्चिम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; 'सागरम्' विशेषणम्
सागरम्ocean
सागरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन
गताwent
गता:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
शतानिhundreds
शतानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), बहुवचन
नवnine
नव:
Karma (Qualifier/कर्म-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनवन् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याविशेषण; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; 'शतानि' विशेषणम्
संगृह्यhaving gathered
संगृह्य:
Kriya (पूर्वक्रिया/Adverbial action)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु) + सम् (उपसर्ग)
Formक्त्वा-प्रत्ययार्थक ल्यप्/तुमुन्-समकक्ष 'संगृह्य' (gerund); धातु: ग्रह् (ग्रहण)
नदीनाम्of rivers
नदीनाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन
परमेश्वरिO supreme lady
परमेश्वरि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपरम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formसम्बोधन; स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; कर्मधारय-समास: परम-ईश्वरि (supreme lady)
Speaker
Śiva
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Sindhu
Type: river
Skanda Dialogue
Listener: Pārvatī
Visual Art Cues
Scene: A mighty western-flowing river labeled ‘Sindhu’ surges toward the setting-sun ocean, joined by innumerable tributaries like garlands entering a single current.
Characters & Entities
S
SindhuW
Western OceanR
RiversFAQs
Sacred rivers are portrayed as a divine network, converging and carrying accumulated sanctity toward the ocean.
The western oceanic confluence associated with the Sindhu stream is implied as a sacred terminus.
None explicitly.