Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 9

एतस्मिन्नंतरे तत्र कार्तिकेयः समभ्ययात् । पप्रच्छ च किमेतद्धि देवानां कोपकारणम् । येन कालुष्यतां प्राप्तं दिक्चक्रं सकलं मुने च । नारद उवाच । एतेषां सांप्रतं स्कन्द मया वार्ता निवेदिता । त्रैलोक्यं दानवैः सर्वैर्यथा नीतं मदोत्कटैः

etasminnaṃtare tatra kārtikeyaḥ samabhyayāt | papraccha ca kimetaddhi devānāṃ kopakāraṇam | yena kāluṣyatāṃ prāptaṃ dikcakraṃ sakalaṃ mune ca | nārada uvāca | eteṣāṃ sāṃprataṃ skanda mayā vārtā niveditā | trailokyaṃ dānavaiḥ sarvairyathā nītaṃ madotkaṭaiḥ

അതിനിടയിൽ അവിടെ കാർത്തികേയൻ എത്തി ചോദിച്ചു—“മുനേ! ദേവന്മാരുടെ കോപത്തിന് കാരണമെന്ത്? അതിനാൽ സമസ്ത ദിക്‌ചക്രവും മലിനമായല്ലോ.” നാരദൻ പറഞ്ഞു—“സ്കന്ദാ! ഞാൻ ഇപ്പോഴേ അവർക്കു വാർത്ത അറിയിച്ചു—മദോന്മത്തരായ എല്ലാ ദാനവരും എങ്ങനെ ത്രിലോകത്തെ വശീകരിച്ചുവെന്ന്.”

एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
अन्तरेin the meantime; in the interval
अन्तरे:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootअन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; 'अन्तरे' = 'in the interval/meanwhile'
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय (देशवाचक) = adverb 'there'
कार्तिकेयःKārtikeya
कार्तिकेयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकार्तिकेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
समभ्ययात्came; approached
समभ्ययात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-अभि-या (धातु)
Formलङ् (परस्मैपद) = Imperfect/Past; प्रथमपुरुष, एकवचन
पप्रच्छasked
पप्रच्छ:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-प्रच्छ् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद) = Perfect; प्रथमपुरुष, एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय) = 'and'
किम्what
किम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
हिindeed; for
हि:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय (निपात; कारण/अवधारण) = particle 'indeed/for'
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
कोपकारणम्cause of anger
कोपकारणम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकोप-कारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः = कोपस्य कारणम् (genitive tatpuruṣa)
येनby which
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
कालुष्यताम्impurity; turbidity
कालुष्यताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकालुष्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भाववाचक = 'turbidity/impurity' (as state reached)
प्राप्तम्has reached; has become
प्राप्तम्:
Kriya (Result state/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (कृदन्त; आप् धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त) = past participle; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'has been attained/has come to'
दिक्चक्रम्the wheel/circle of directions
दिक्चक्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदिक्-चक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः = दिशां चक्रम्
सकलम्entire
सकलम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् of 'दिक्चक्रम्'
मुनेO sage
मुने:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय)
नारदःNārada
नारदः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootनारद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Speech/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद) = Perfect; प्रथमपुरुष, एकवचन
एतेषाम्of these (them)
एतेषाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, बहुवचन
साम्प्रतम्now; at present
साम्प्रतम्:
Kala-adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रत (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (कालवाचक) = 'now/at present'
स्कन्दO Skanda
स्कन्द:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootस्कन्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
मयाby me
मया:
Karana (Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया (3rd/करण), एकवचन
वार्ताnews; account
वार्ता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवार्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
निवेदिताreported; informed
निवेदिता:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनि-वेद् (कृदन्त; वेद्/विद् धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त) स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि = 'has been reported'
त्रैलोक्यम्the three worlds
त्रैलोक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootत्रि-लोक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; द्विगु-समासः = त्रयाणां लोकानां समाहारः
दानवैःby the Dānavas (demons)
दानवैः:
Kartr (Agent/कर्ता)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन
सर्वैःall
सर्वैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् of 'दानवैः'
यथाas; how
यथा:
Sambandha (Manner/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय (उपमान/प्रकारवाचक) = 'as/how'
नीतम्led; brought to a state
नीतम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (कृदन्त; नी धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त) नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मणि = 'was led/brought'
मदोत्कटैःarrogant with intoxication/pride
मदोत्कटैः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमद-उत्कट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् of 'दानवैः'; समासः = मदेन उत्कटाः (instrumental tatpuruṣa)

Nārada (explicit: “Nārada uvāca”; with Kārttikeya’s question preceding)

Listener: Skanda (and devas present)

Scene: At the moment the directions are darkened, Kārttikeya arrives—radiant, youthful, spear-bearing—questioning the devas and Nārada about the cause of their anger; Nārada replies, describing daityas’ intoxicated domination of the three worlds.

K
Kārttikeya
S
Skanda
N
Nārada
D
Devas
D
Dānavas
T
Trailokya

FAQs

When arrogance and lawlessness spread, the guardians of dharma must inquire, diagnose the cause, and act to restore balance.

This passage sets narrative context within the Nāgarakhaṇḍa Tīrthamāhātmya; the tīrtha is not specified in this verse.

No ritual instruction appears here; it is a narrative dialogue about the cause of cosmic disturbance.